Nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ và giải pháp tại Nghị quyết 437/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 83/NQ-CP năm 2018. Đây được xem là một bước đi quan trọng nhằm giải quyết triệt để những bất cập trong hình thức đầu tư BOT giao thông vốn gây nhiều tranh cãi trong thời gian qua.

Rà soát tổng thể vị trí đặt trạm và chính sách phí

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị quyết 83/NQ-CP là yêu cầu Bộ Giao thông vận tải phối hợp với các địa phương thực hiện rà soát toàn diện vị trí đặt trạm thu phí. Mục tiêu cốt lõi là đảm bảo tính khoa học, hợp lý về khoảng cách giữa các trạm, tránh gây bức xúc cho người dân và doanh nghiệp vận tải.

Bên cạnh đó, Chính phủ chỉ đạo phải hoàn thiện chính sách miễn giảm giá dịch vụ sử dụng đường bộ. Việc này cần được thực hiện dựa trên nguyên tắc hài hòa lợi ích giữa ba bên: Nhà nước - Nhà đầu tư - Người sử dụng dịch vụ. Đặc biệt, các trạm thu phí phải đảm bảo người dân có quyền lựa chọn giữa dịch vụ trả phí và dịch vụ không phải trả phí trên các tuyến đường độc đạo.

Chấm dứt đầu tư BOT trên các tuyến đường độc đạo hiện hữu

Để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, Chính phủ đã đưa ra nguyên tắc cứng rắn trong việc lựa chọn dự án đầu tư. Cụ thể:

• Chỉ áp dụng BOT cho tuyến đường mới: Các dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT sẽ chỉ được triển khai trên các tuyến đường xây mới hoàn toàn.
• Không nâng cấp đường độc đạo: Tuyệt đối không thực hiện đầu tư BOT đối với các dự án cải tạo, nâng cấp trên các tuyến đường độc đạo hiện hữu. Điều này nhằm xóa bỏ tình trạng người dân "không còn đường để đi" nếu không muốn trả phí BOT.

Minh bạch hóa doanh thu bằng công nghệ thu phí không dừng

Nhằm chống thất thoát doanh thu và tăng cường tính minh bạch, Chính phủ yêu cầu khẩn trương triển khai hệ thống thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ theo hình thức tự động không dừng (ETC). Theo lộ trình tại khoản 5 Mục II Nghị quyết 83/NQ-CP, từ năm 2019, việc thu phí không dừng phải được thực hiện đồng bộ trên tất cả các tuyến quốc lộ đầu tư theo hình thức BOT.

Chính phủ cũng giao nhiệm vụ xây dựng khung tiêu chuẩn chung để đấu thầu lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ ETC, kiên quyết tránh tình trạng độc quyền, đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh và công khai trong hoạt động thu phí.

Đấu thầu công khai, hạn chế tối đa chỉ định thầu

Về công tác quản lý dự án, Chính phủ nhấn mạnh việc lựa chọn nhà đầu tư và nhà thầu phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của pháp luật về đấu thầu. Các cơ quan chức năng cần:

• Thực hiện đấu thầu công khai, minh bạch, hạn chế đến mức tối đa việc chỉ định thầu.
• Khuyến khích áp dụng hình thức đấu thầu qua mạng để tăng tính cạnh tranh.
• Công khai đầy đủ thông tin dự án, lưu lượng phương tiện và doanh thu để người dân và các cơ quan dân cử dễ dàng giám sát.

Ngoài ra, các dự án đã hoàn thành phải khẩn trương thực hiện quyết toán để xác định chính xác phương án tài chính và thời gian thu phí chính thức, tránh tình trạng kéo dài thời gian thu phí bất hợp lý.

"Việc triển khai Nghị quyết số 437/NQ-UBTVQH14 phải cụ thể hóa các yêu cầu bằng việc triển khai các nhiệm vụ, giải pháp để hoàn thiện và đẩy mạnh chính sách, pháp luật về đầu tư và khai thác, đảm bảo phát huy hiệu quả của việc đầu tư các công trình giao thông theo hình thức hợp đồng BOT nói riêng và các dự án theo hình thức đối tác công tư nói chung."

(Trích dẫn khoản 2 Mục I Nghị quyết 83/NQ-CP)