Trong bối cảnh những ngày cuối năm 2019, một trong những thông tin được người lao động và thân nhân đặc biệt quan tâm chính là việc điều chỉnh mức lương cơ sở năm 2020. Cụ thể, theo Nghị quyết 86/2019/QH14, mức lương cơ sở sẽ có sự biến động lớn từ ngày 01/7/2020, tăng từ 1,49 triệu đồng/tháng lên 1,6 triệu đồng/tháng.

Sự thay đổi này không chỉ tác động đến bảng lương của cán bộ, công chức mà còn trực tiếp làm thay đổi mức hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, trong đó có chế độ tử tuất. Dưới đây là phân tích chi tiết về 2 thay đổi lớn nhất mà thân nhân người lao động cần nắm rõ để bảo vệ quyền lợi của mình.

1. Tăng mạnh mức trợ cấp mai táng từ tháng 7/2020

Trợ cấp mai táng là khoản hỗ trợ một lần nhằm giúp gia đình lo liệu hậu sự khi người lao động qua đời. Theo quy định tại Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, mức trợ cấp này được tính bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng người lao động chết.

Cụ thể, các đối tượng sau đây khi qua đời thì người lo mai táng sẽ được nhận khoản trợ cấp này:

• Người lao động đang đóng BHXH hoặc đang bảo lưu thời gian đóng mà có thời gian đóng từ đủ 12 tháng trở lên.
• Người lao động chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc chết trong thời gian điều trị do các nguyên nhân này.
• Người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng đã nghỉ việc.

Bảng so sánh mức trợ cấp mai táng:

Như vậy, kể từ thời điểm thay đổi lương cơ sở, mức trợ cấp mai táng sẽ tăng thêm 1,1 triệu đồng cho mỗi trường hợp.

2. Điều chỉnh mức trợ cấp tuất hằng tháng cho thân nhân

Bên cạnh trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất hằng tháng là khoản tiền nhằm đảm bảo cuộc sống lâu dài cho thân nhân người lao động. Theo Điều 68 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, mức hưởng này cũng được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm của mức lương cơ sở.

"1. Mức trợ cấp tuất hằng tháng đối với mỗi thân nhân bằng 50% mức lương cơ sở; trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng thì mức trợ cấp tuất hằng tháng bằng 70% mức lương cơ sở."

Dựa trên quy định này, mức hưởng trong năm 2020 sẽ có hai cột mốc đáng chú ý:

Đối với thân nhân có người trực tiếp nuôi dưỡng (Mức 50%):

• Trước 01/7/2020: 50% x 1.490.000 = 745.000 đồng/tháng.
• Từ 01/7/2020: 50% x 1.600.000 = 800.000 đồng/tháng (Tăng 55.000 đồng/tháng).

Đối với thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng (Mức 70%):

• Trước 01/7/2020: 70% x 1.490.000 = 1.043.000 đồng/tháng.
• Từ 01/7/2020: 70% x 1.600.000 = 1.120.000 đồng/tháng (Tăng 77.000 đồng/tháng).

Những lưu ý quan trọng về điều kiện hưởng

Để được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng, thân nhân phải đáp ứng các điều kiện khắt khe tại Điều 67 Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Cụ thể:

• Về đối tượng người chết: Phải có đủ 15 năm đóng BHXH trở lên; hoặc đang hưởng lương hưu; hoặc chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp...
• Về thân nhân: Con chưa đủ 18 tuổi (hoặc trên 18 tuổi nếu suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên); Vợ từ đủ 55 tuổi, chồng từ đủ 60 tuổi trở lên không có thu nhập hoặc thu nhập thấp hơn lương cơ sở.
• Số lượng thân nhân: Tối đa không quá 04 người được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng cho một người chết.

Trong trường hợp người lao động chết mà không có thân nhân đủ điều kiện hưởng tuất hằng tháng, hoặc thân nhân có nguyện vọng hưởng một lần (trừ một số trường hợp đặc biệt), thì sẽ áp dụng chế độ trợ cấp tuất một lần theo quy định tại Điều 69 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.

Việc nắm bắt kịp thời các thay đổi về chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội là vô cùng cần thiết để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho gia đình người lao động trong những tình huống rủi ro nhất.

Thùy Linh