Vấn đề nợ đọng bảo hiểm xã hội (BHXH) luôn là bài toán nan giải gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi an sinh của người lao động. Để siết chặt kỷ cương, Chính phủ đã ban hành Nghị định 274/2025/NĐ-CP với những quy định mới đầy khắt khe về việc xử lý hành vi chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm.

Mức phạt 'nặng tay': 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng

Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 274/2025/NĐ-CP, kể từ ngày 30/11/2025, các đơn vị sử dụng lao động nếu vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc hoặc bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) sẽ phải đối mặt với chế tài tài chính nghiêm khắc. Cụ thể, mức tiền phải nộp thêm được ấn định là 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng, trốn đóng.

Đây không chỉ là một con số mang tính nhắc nhở mà là biện pháp kinh tế trực tiếp, buộc các doanh nghiệp phải cân đối dòng tiền và ưu tiên thực hiện nghĩa vụ với người lao động. Cơ quan BHXH sẽ thực hiện rà soát định kỳ hằng tháng để xác định các trường hợp vi phạm.

Quy trình đôn đốc và xử lý vi phạm của cơ quan BHXH

Để đảm bảo tính minh bạch, Điều 3 Nghị định 274/2025/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của cơ quan bảo hiểm trong việc đôn đốc thu nộp:

• Trong 10 ngày đầu tháng, cơ quan BHXH phải gửi văn bản đôn đốc đến người sử dụng lao động chậm đóng.
• Văn bản phải liệt kê chi tiết: Số tiền nợ, số ngày chậm đóng, số tiền lãi phát sinh (0,03%/ngày) và thời hạn khắc phục.
• Lưu ý đặc biệt: Nếu sau 60 ngày kể từ ngày hết hạn đóng mà doanh nghiệp vẫn không thực hiện nghĩa vụ, hành vi chậm đóng sẽ chính thức bị coi là trốn đóng BHXH và bị xử lý theo các quy định hình sự hoặc hành chính nghiêm trọng hơn.

Phân biệt rõ giữa 'Chậm đóng' và 'Trốn đóng'

Nghị định mới cũng đưa ra các tiêu chí định nghĩa rõ ràng để tránh nhầm lẫn trong quá trình thực thi pháp luật:

• Số tiền chậm đóng: Là phần nghĩa vụ bảo hiểm còn thiếu sau thời hạn đóng cuối cùng theo quy định.
• Số tiền trốn đóng: Được xác định khi doanh nghiệp không đăng ký, không đóng, hoặc cố tình kê khai mức lương thấp hơn thực tế để giảm số tiền phải nộp, và kéo dài quá 60 ngày kể từ hạn định.

Tuy nhiên, pháp luật cũng thể hiện tính nhân văn khi quy định các trường hợp không bị coi là trốn đóng. Đó là các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh hoặc các sự kiện bất khả kháng đã được cơ quan có thẩm quyền công bố. Để được hưởng ưu đãi này, doanh nghiệp cần chủ động lập hồ sơ chứng minh và gửi tới cơ quan BHXH trước ngày 25 của tháng nhận được văn bản đôn đốc.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và các văn bản hướng dẫn là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp vận hành ổn định và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có trong tương lai.