Một cuộc 'cách mạng' về phân cấp thẩm quyền sắp diễn ra tại các địa phương. Từ ngày 01/7/2025, khi Nghị định 147/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, UBND cấp xã sẽ không còn đóng vai trò 'trung chuyển' hồ sơ mà trực tiếp nắm giữ những quyền quyết định quan trọng trong lĩnh vực y tế và bảo trợ xã hội.

1. Bước ngoặt trong lĩnh vực bảo trợ xã hội và trẻ em

Trước đây, nhiều thủ tục liên quan đến trẻ em và đối tượng bảo trợ xã hội thường phải chờ đợi sự phê duyệt từ cấp huyện, gây ra những chậm trễ không đáng có trong các tình huống khẩn cấp. Nghị định 147/2025/NĐ-CP đã thay đổi hoàn toàn cục diện này.

Quyền quyết định chăm sóc thay thế

Theo Điều 4 Nghị định 147/2025/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã được giao quyền quyết định việc giao trẻ em cho cá nhân, hộ gia đình chăm sóc thay thế. Đây là một bước tiến lớn so với Luật Trẻ em 2016, vốn chưa định hình rõ thẩm quyền này cho cấp cơ sở.

"Chủ tịch UBND cấp xã xem xét điều kiện, quyết định việc giao trẻ em cho cá nhân, hộ gia đình chăm sóc thay thế tại cộng đồng khi có yêu cầu hoặc khi trẻ không còn nơi nương tựa."

Xử lý 'nóng' các tụ điểm mại dâm giáp ranh

Một điểm mới đáng chú ý tại Điều 15 Nghị định 147/2025/NĐ-CP là việc trao quyền chủ trì xử lý các tụ điểm mại dâm tại khu vực giáp ranh cho cấp xã. Trước đây, theo Quyết định 155/2007/QĐ-TTg, nhiệm vụ này thường do lực lượng công an cấp huyện đảm nhiệm chính.

2. Thẩm quyền 'mạnh tay' trong phòng chống dịch bệnh

Trong lĩnh vực y tế dự phòng, cấp xã được trao những công cụ pháp lý sắc bén để bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách chủ động hơn.

Đình chỉ cơ sở ăn uống có nguy cơ dịch bệnh

Nếu như trước đây, việc đình chỉ một cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống vi phạm an toàn thực phẩm thường phải qua nhiều cấp kiểm tra, thì nay theo điểm b khoản 1 Điều 25 Nghị định 147/2025/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền tạm đình chỉ hoạt động của các cơ sở này nếu phát hiện nguy cơ lây lan dịch bệnh.

Chủ động trong kế hoạch vắc xin

Từ 01/7/2025, cấp xã sẽ trực tiếp lập dự kiến nhu cầu vắc xin tiêm chủng mở rộng. Điều này giúp sát thực tế hơn so với việc cấp huyện áp đặt số lượng như trước đây theo Nghị định 104/2016/NĐ-CP.

3. Quản lý rượu, bia và tác hại liên quan

Không chỉ dừng lại ở y tế, thẩm quyền của cấp xã còn mở rộng sang việc quản lý sản xuất rượu thủ công và thực hiện các biện pháp hạn chế tác hại của rượu, bia trên địa bàn. Việc báo cáo hằng năm và quyết định mức thưởng trong phòng chống tác hại rượu, bia cũng được cụ thể hóa, tạo động lực cho phong trào xây dựng đời sống văn hóa tại khu dân cư.

Lời khuyên pháp lý: Việc phân cấp mạnh mẽ cho cấp xã giúp giải quyết các vấn đề dân sinh nhanh chóng hơn, nhưng cũng đòi hỏi người dân cần nắm vững các quy định mới để thực hiện quyền giám sát và phối hợp hiệu quả với chính quyền địa phương. Nếu có vướng mắc về thủ tục bảo trợ xã hội hoặc y tế tại xã, hãy tham chiếu trực tiếp các điều khoản tại Nghị định 147/2025/NĐ-CP để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.