Bảo hiểm y tế (BHYT) không chỉ là một hình thức bảo hiểm bắt buộc mà còn là trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội, nhằm đảm bảo quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho mọi tầng lớp nhân dân. Trong bối cảnh cuối năm 2018, với sự ra đời của Nghị định 146/2018/NĐ-CP, chính sách BHYT đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Bài viết dưới đây sẽ phân tích sâu 09 vấn đề đáng lưu ý nhất mà người tham gia cần nắm vững.

Người dân tham gia đăng ký và sử dụng thẻ Bảo hiểm y tế tại cơ sở y tế (ảnh minh họa)

1. Mở rộng đối tượng bắt buộc tham gia BHYT từ cuối năm 2018

Theo quy định tại khoản 6 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014, việc tham gia BHYT là bắt buộc đối với 05 nhóm đối tượng chính. Tuy nhiên, điểm nhấn quan trọng nhất vào thời điểm cuối năm 2018 chính là việc Nghị định 146/2018/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/12/2018) đã bổ sung thêm nhiều đối tượng được Nhà nước đóng BHYT.

Cụ thể, các nhóm đối tượng mới bao gồm:

• Dân công hỏa tuyến tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.
• Thanh niên xung phong cơ sở miền Nam tham gia kháng chiến giai đoạn 1965 - 1975.
• Nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú thuộc hộ gia đình có mức thu nhập bình quân đầu người hàng tháng thấp hơn mức lương cơ sở.
• Thân nhân của công nhân, viên chức quốc phòng đang phục vụ trong Quân đội, Công an.

Việc mở rộng này thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với những người có công và các đối tượng yếu thế trong xã hội, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong việc tiếp cận dịch vụ y tế.

2. Mức đóng BHYT năm 2018 dựa trên lương cơ sở mới

Mức đóng BHYT hàng tháng được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm tiền lương tháng hoặc mức lương cơ sở. Tại thời điểm tháng 11/2018, mức lương cơ sở đang áp dụng là 1.390.000 đồng/tháng theo quy định tại Nghị định 72/2018/NĐ-CP.

Mức đóng cụ thể cho các nhóm đối tượng phổ biến như sau:

• Người lao động, cán bộ, công chức: Đóng bằng 4,5% tiền lương tháng (trong đó người sử dụng lao động đóng 3%, người lao động đóng 1,5%).
• Người hưởng lương hưu: Quỹ bảo hiểm xã hội đóng 4,5% tiền lương hưu.
• Hộ gia đình: Người thứ nhất đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở; người thứ hai, thứ ba, thứ tư đóng lần lượt bằng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40% mức đóng của người thứ nhất.

3. Quyền lợi khám chữa bệnh được nâng cao từ 01/12/2018

Một trong những thay đổi mang tính nhân văn nhất của Nghị định 146/2018/NĐ-CP là quy định về việc thanh toán chi phí khi cơ sở khám chữa bệnh gửi mẫu bệnh phẩm hoặc chuyển bệnh nhân đi thực hiện dịch vụ cận lâm sàng tại cơ sở khác.

Điều này có nghĩa là, nếu trạm y tế xã chưa đủ điều kiện thực hiện xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh, họ có thể gửi mẫu hoặc chuyển bệnh nhân lên tuyến trên nhưng bệnh nhân vẫn được hưởng quyền lợi BHYT ngay tại tuyến cơ sở. Quy định này giúp giảm tải cho tuyến trên và tạo thuận lợi tối đa cho người dân ở vùng sâu, vùng xa.

Bác sĩ tư vấn quyền lợi bảo hiểm y tế cho bệnh nhân tại trạm y tế xã (ảnh minh họa)

4. Khám chữa bệnh tuyến xã được chi trả 100% chi phí

Căn cứ Điều 14 Nghị định 146/2018/NĐ-CP, quỹ BHYT sẽ thanh toán 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh đối với các trường hợp sau:

• Khám bệnh, chữa bệnh tại tuyến xã.
• Chi phí cho một lần khám bệnh, chữa bệnh thấp hơn 15% mức lương cơ sở (hiện nay là thấp hơn 208.500 đồng).
• Người bệnh có thời gian tham gia BHYT 5 năm liên tục trở lên và có số tiền cùng chi trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong năm lớn hơn 6 tháng lương cơ sở.

5. Địa điểm và thủ tục mua BHYT tự nguyện

Đối với những người không thuộc diện tham gia BHYT bắt buộc, việc mua BHYT tự nguyện theo hộ gia đình là giải pháp tối ưu để bảo vệ tài chính trước các rủi ro bệnh tật. Người dân có thể đăng ký mua tại:

• Đại lý thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại UBND xã, phường, thị trấn.
• Bưu điện văn hóa xã hoặc các điểm thu của hệ thống bưu điện.

Hồ sơ bao gồm Tờ khai tham gia BHYT (Mẫu TK1-TS) và sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú để xác định mức giảm trừ cho các thành viên trong gia đình.

6. Thay đổi diện mạo thẻ BHYT: Bỏ ghi hạn sử dụng

Kể từ năm 2018, thẻ BHYT đã có sự thay đổi lớn về hình thức. Thông tin về "Thời hạn sử dụng" đã được thay thế bằng dòng chữ "Giá trị sử dụng: Từ ngày.../". Quy định này nhằm giảm bớt thủ tục hành chính trong việc cấp đổi thẻ hàng năm, đồng thời khuyến khích người dân tham gia liên tục để được hưởng quyền lợi "5 năm liên tục".

Bên cạnh đó, mã số ghi trên thẻ BHYT hiện nay chính là mã số bảo hiểm xã hội duy nhất của mỗi cá nhân, giúp việc quản lý dữ liệu được đồng bộ và chính xác hơn.

7. Hướng dẫn tra cứu thông tin thẻ BHYT trực tuyến

Người tham gia có thể chủ động kiểm tra giá trị sử dụng thẻ và lịch sử khám chữa bệnh thông qua Cổng thông tin điện tử của Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Việc tra cứu giúp người dân kịp thời phát hiện các sai sót về thông tin cá nhân hoặc mức hưởng để yêu cầu cơ quan bảo hiểm điều chỉnh.

8. Mẫu đơn và hồ sơ đăng ký mới nhất

Theo Quyết định 595/QĐ-BHXH, quy trình thu và cấp thẻ đã được đơn giản hóa tối đa. Thời gian cấp thẻ BHYT mới không quá 05 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đối với trường hợp cấp lại do mất, hỏng, nếu không thay đổi thông tin thì thời gian xử lý có thể thực hiện ngay trong ngày.

9. Chế tài nghiêm khắc đối với hành vi trốn đóng BHYT

Pháp luật hiện hành quy định mức xử phạt hành chính rất nặng đối với doanh nghiệp trốn đóng BHYT cho người lao động. Đặc biệt, từ ngày 01/01/2018, Bộ luật Hình sự 2015 đã chính thức áp dụng các tội danh liên quan đến bảo hiểm. Hành vi trốn đóng BHYT với số lượng lớn hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với hình phạt tù lên đến 07 năm đối với cá nhân và phạt tiền đến 03 tỷ đồng đối với pháp nhân thương mại.

Hy vọng những cập nhật trên đây đã cung cấp cho quý độc giả cái nhìn toàn diện về những thay đổi quan trọng của Luật Bảo hiểm y tế trong năm 2018. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh và an toàn.