Ngày 19/10/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, thay thế cho các quy định cũ tại Thông tư 166/2013/TT-BTC, mang đến những chế tài nghiêm khắc hơn đối với các hành vi gian lận, trốn thuế.

Bước ngoặt trong chế tài xử phạt hành vi trốn thuế

Điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP chính là việc siết chặt mức phạt đối với hành vi trốn thuế ngay từ lần đầu vi phạm. Nếu như trước đây, theo quy định tại khoản 5 Điều 13 Thông tư 166/2013/TT-BTC, mức phạt 3 lần số tiền thuế trốn chỉ áp dụng cho các trường hợp tái phạm từ lần thứ hai trở đi kèm theo các điều kiện về tình tiết tăng nặng, thì nay quy định mới đã thay đổi hoàn toàn cuộc chơi.

Cụ thể, theo khoản 5 Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP:

"Phạt tiền 3 lần số tiền thuế trốn đối với người nộp thuế thực hiện một trong các hành vi quy định tại khoản 1 Điều này có từ ba tình tiết tăng nặng trở lên."

Điều này đồng nghĩa với việc, chỉ cần người nộp thuế có từ 03 tình tiết tăng nặng trở lên, cơ quan thuế có quyền áp dụng mức phạt cao nhất là 3 lần số thuế trốn ngay trong lần đầu tiên phát hiện vi phạm. Đây là lời cảnh báo đanh thép dành cho những cá nhân, tổ chức có ý định trục lợi từ ngân sách nhà nước thông qua các thủ đoạn gian lận tài chính.

Các hành vi bị xác định là trốn thuế theo quy định mới

Để tránh rơi vào khung hình phạt nghiêm khắc này, người nộp thuế cần nắm rõ các hành vi được liệt kê tại khoản 1 Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, bao gồm:

• Không nộp hồ sơ đăng ký thuế: Hoặc nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết hạn.
• Gian lận sổ sách kế toán: Không ghi chép các khoản thu liên quan đến xác định số thuế phải nộp, khai sai dẫn đến thiếu thuế hoặc tăng số thuế được hoàn, miễn, giảm.
• Vi phạm về hóa đơn: Không lập hóa đơn khi bán hàng; lập hóa đơn sai số lượng, giá trị để khai thuế thấp hơn thực tế.
• Sử dụng hóa đơn, chứng từ bất hợp pháp: Sử dụng hóa đơn không hợp pháp để làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được hoàn.
• Sai mục đích sử dụng hàng hóa miễn thuế: Sử dụng hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế không đúng mục đích mà không khai báo.
• Kinh doanh chui: Hoạt động kinh doanh trong thời gian tạm ngừng nhưng không thông báo với cơ quan thuế.

Hệ thống mức phạt phân tầng theo tình tiết tăng nặng

Bên cạnh mức phạt tối đa, Nghị định 125/2020/NĐ-CP còn quy định chi tiết các mức phạt khác dựa trên sự hiện diện của các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ:

• Phạt 1 lần số thuế trốn: Áp dụng khi có từ một tình tiết giảm nhẹ trở lên.
• Phạt 1,5 lần số thuế trốn: Áp dụng khi không có tình tiết tăng nặng cũng như giảm nhẹ.
• Phạt 2 lần số thuế trốn: Áp dụng khi có một tình tiết tăng nặng.
• Phạt 2,5 lần số thuế trốn: Áp dụng khi có hai tình tiết tăng nặng.

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là buộc nộp đủ số tiền thuế trốn vào ngân sách nhà nước theo quy định tại điểm a khoản 6 Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Trong trường hợp đã quá thời hiệu xử phạt, người nộp thuế vẫn không thoát khỏi nghĩa vụ nộp đủ số tiền thuế trốn và tiền chậm nộp phát sinh.

Với việc Nghị định này có hiệu lực từ ngày 05/12/2020, các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh cần rà soát kỹ lưỡng hệ thống sổ sách, hóa đơn và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kê khai thuế để tránh những rủi ro pháp lý và thiệt hại tài chính không đáng có.