Hoạt động tư vấn pháp luật đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Tuy nhiên, để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và đạo đức nghề nghiệp, Chính phủ đã ban hành Nghị định 109/2026/NĐ-CP với những quy định xử phạt nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này.

1. Chế tài đối với tư vấn viên pháp luật: Từ phạt tiền đến tước thẻ hành nghề

Theo quy định tại Điều 12 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, các cá nhân hoạt động tư vấn pháp luật nếu vi phạm sẽ phải đối mặt với các mức phạt cụ thể như sau:

Nhóm hành vi vi phạm về hồ sơ và thẻ tư vấn viên

• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng: Đối với hành vi tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung giấy tờ trong hồ sơ đề nghị cấp thẻ tư vấn viên pháp luật.
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng: Đối với hành vi trực tiếp tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung trên thẻ tư vấn viên pháp luật đã được cấp.

Nhóm hành vi trục lợi và vi phạm đạo đức nghề nghiệp

Đây là nhóm hành vi bị xử lý rất nặng do ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của nghề tư vấn. Mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng áp dụng cho:

• Nhận hoặc đòi hỏi tiền, lợi ích khác ngoài thù lao đã niêm yết.
• Lợi dụng danh nghĩa trung tâm, tư vấn viên, luật sư để trục lợi cá nhân.

Nhóm hành vi xúi giục và tiết lộ thông tin khách hàng

Mức phạt cao nhất đối với cá nhân lên đến 10.000.000 đồng và kèm theo hình thức xử phạt bổ sung nghiêm khắc đối với các hành vi:

• Xúi giục khách hàng cung cấp tài liệu sai sự thật hoặc khiếu nại, tố cáo, khởi kiện trái pháp luật.
• Tư vấn cho các bên có quyền lợi đối lập trong cùng một vụ việc (xung đột lợi ích).
• Tiết lộ bí mật thông tin vụ việc khi chưa được sự đồng ý của khách hàng.
• Mạo danh tư vấn viên pháp luật để hoạt động.

Trích dẫn Điều 12: "Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi xúi giục cá nhân, tổ chức yêu cầu tư vấn pháp luật cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật; xúi giục khiếu nại, tố cáo, khởi kiện trái pháp luật..."

2. Trách nhiệm của Trung tâm tư vấn pháp luật và các mức phạt nặng

Không chỉ cá nhân, các tổ chức hành nghề cũng chịu sự giám sát chặt chẽ. Điều 11 Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định rõ:

Vi phạm về chế độ thông tin, báo cáo

• Phạt từ 1.000.000 - 3.000.000 đồng: Báo cáo không đúng hạn, không chính xác về tổ chức và hoạt động định kỳ.
• Phạt từ 3.000.000 - 7.000.000 đồng: Không niêm yết thù lao; không lập sổ sách quản lý; không thông báo khi thay đổi nhân sự (Giám đốc, tư vấn viên, luật sư).

Vi phạm về điều kiện hoạt động và nhân sự

Các trung tâm cần đặc biệt lưu ý mức phạt từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng và nguy cơ bị đình chỉ hoạt động nếu:

• Hoạt động không đúng phạm vi, lĩnh vực ghi trong giấy phép.
• Không đăng ký hoạt động với cơ quan có thẩm quyền.
• Sử dụng người không đủ điều kiện để thực hiện tư vấn dưới danh nghĩa trung tâm.

Mức phạt cực nặng đối với tổ chức "tư vấn chui"

Đáng chú ý, đối với các tổ chức không có chức năng tư vấn pháp luật nhưng vẫn cố tình thực hiện hoạt động này dưới bất kỳ hình thức nào, mức phạt tiền sẽ từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Đây là biện pháp mạnh tay nhằm dẹp bỏ các cơ sở tư vấn không phép, bảo vệ quyền lợi người dân.

3. Các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục

Bên cạnh việc nộp tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị:

• Tước quyền sử dụng thẻ tư vấn viên/chứng chỉ hành nghề luật sư: Từ 03 đến 09 tháng tùy mức độ.
• Đình chỉ hoạt động: Từ 01 đến 03 tháng đối với trung tâm vi phạm.
• Biện pháp khắc phục: Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp; buộc nộp lại giấy tờ bị tẩy xóa; kiến nghị thu hồi thẻ tư vấn viên.

Việc nắm rõ các quy định tại Nghị định 109/2026/NĐ-CP không chỉ giúp các tư vấn viên tránh được những rủi ro pháp lý đáng tiếc mà còn góp phần xây dựng một môi trường pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp tại Việt Nam.