Kể từ ngày 01/7/2024, diện mạo của hệ thống quản lý dân cư tại Việt Nam đã bước sang một trang mới khi Luật Căn cước 2023 chính thức có hiệu lực thi hành. Không chỉ đơn thuần là việc đổi tên từ "Căn cước công dân" sang "Căn cước", tấm thẻ mới này còn mang theo những cải cách sâu rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng triệu người dân.

1. Trẻ em dưới 14 tuổi chính thức được cấp thẻ Căn cước

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc mở rộng đối tượng cấp thẻ. Trước đây, chỉ những người từ đủ 14 tuổi trở lên mới thuộc diện cấp thẻ Căn cước công dân. Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 19 Luật Căn cước 2023, người dưới 14 tuổi cũng được cấp thẻ Căn cước khi có nhu cầu.

Việc cấp thẻ cho trẻ em mang lại nhiều tiện ích trong việc đi lại (như đi máy bay, tàu hỏa) và thực hiện các giao dịch dân sự mà không cần mang theo giấy khai sinh bản giấy cồng kềnh. Quy trình cấp thẻ cho trẻ em dưới 6 tuổi thậm chí còn đơn giản hơn khi không cần thu nhận thông tin nhân dạng và sinh trắc học, được thực hiện liên thông cùng thủ tục đăng ký khai sinh.

2. Thu nhận mống mắt - Bước tiến mới trong bảo mật sinh trắc học

Nếu như trước đây chúng ta chỉ quen với việc lăn vân tay, thì nay, việc thu nhận mống mắt là bắt buộc đối với công dân từ đủ 06 tuổi trở lên khi làm thủ tục cấp thẻ. Điều 15 Luật Căn cước 2023 đã bổ sung mống mắt vào cơ sở dữ liệu căn cước bên cạnh ảnh khuôn mặt và vân tay.

Mống mắt là đặc điểm sinh học có độ chính xác cực cao, ít thay đổi theo thời gian và rất khó làm giả. Việc áp dụng công nghệ này giúp nâng cao khả năng bảo mật, hỗ trợ đắc lực trong việc xác thực danh tính ngay cả khi vân tay bị mờ hoặc biến dạng do lao động, bệnh lý.

3. Tích hợp 'tất cả trong một' trên một tấm thẻ duy nhất

Thẻ Căn cước mới không chỉ là giấy tờ tùy thân mà còn đóng vai trò như một chiếc "ví điện tử" lưu trữ nhiều loại giấy tờ quan trọng. Theo Điều 22 Luật Căn cước 2023, người dân có thể đề nghị tích hợp thông tin của thẻ bảo hiểm y tế, sổ bảo hiểm xã hội, giấy phép lái xe, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn...

Giá trị của việc tích hợp này là cực kỳ lớn: Khi thực hiện các thủ tục hành chính, người dân chỉ cần xuất trình thẻ Căn cước là đủ, không cần phải mang theo một xấp giấy tờ gốc như trước đây. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, công sức và giảm thiểu rủi ro thất lạc giấy tờ.

4. Căn cước điện tử: Xu hướng chuyển đổi số không thể đảo lờ

Song song với thẻ vật lý, mỗi công dân Việt Nam sẽ được cấp 01 Căn cước điện tử thông qua tài khoản định danh điện tử VNeID. Điều 31 Luật Căn cước 2023 khẳng định Căn cước điện tử có giá trị pháp lý tương đương thẻ Căn cước vật lý trong các giao dịch điện tử.

Đây là bước đi đột phá trong lộ trình xây dựng Chính phủ số, giúp người dân có thể thực hiện các dịch vụ công trực tuyến mọi lúc, mọi nơi mà không cần phải đến trực tiếp cơ quan công quyền.

5. Thời gian cấp thẻ được rút ngắn tối đa

Một tin vui cho những ai ngại chờ đợi: Thời gian cấp thẻ đã được rút ngắn và thống nhất trên toàn quốc. Thay vì phải chờ đợi từ 15 đến 20 ngày như trước đây (tùy khu vực miền núi hay thành phố), thì nay, theo Điều 26 Luật Căn cước 2023, thời hạn này chỉ còn là 07 ngày làm việc.

"Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ theo quy định của Luật này, cơ quan quản lý căn cước phải cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước cho công dân."

Việc rút ngắn thời gian không chỉ thể hiện sự cải cách hành chính quyết liệt mà còn tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân trong việc ổn định các giao dịch cá nhân và công việc.

Tóm lại, Luật Căn cước 2023 ra đời với mục tiêu tối thượng là phục vụ người dân tốt hơn, minh bạch hơn và hiện đại hơn. Việc nắm vững những thay đổi này sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình trong kỷ nguyên số.