Từ ngày 26/03/2021, môi trường đầu tư tại Việt Nam đã có bước chuyển mình mạnh mẽ với việc áp dụng cơ chế "Chọn - Bỏ" (Negative List) theo quy định tại Luật Đầu tư 2020. Thay vì liệt kê những gì nhà đầu tư được làm, pháp luật hiện nay tập trung xác định rõ những lĩnh vực hạn chế hoặc cấm tiếp cận. Trong đó, danh mục 25 ngành nghề "vùng cấm" tuyệt đối đối với nhà đầu tư nước ngoài là thông tin quan trọng nhất mà các doanh nghiệp FDI cần nắm vững.

Bước ngoặt từ Luật Đầu tư 2020 và Nghị định 31/2021/NĐ-CP

Việc ban hành Nghị định 31/2021/NĐ-CP không chỉ cụ thể hóa các điều khoản của Luật Đầu tư 2020 mà còn tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch hơn. Theo đó, nhà đầu tư nước ngoài được hưởng quyền tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ các ngành nghề thuộc danh mục hạn chế.

Môi trường đầu tư Việt Nam năm 2021 mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đi kèm các quy định chặt chẽ (ảnh minh họa)

Danh mục 25 ngành nghề nhà đầu tư nước ngoài chưa được tiếp cận thị trường

Dưới đây là chi tiết 25 lĩnh vực mà nhà đầu tư nước ngoài không được phép thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam kể từ thời điểm tháng 4/2021:

• 1. Độc quyền nhà nước: Kinh doanh các hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục thực hiện độc quyền nhà nước trong lĩnh vực thương mại.
• 2. Truyền thông: Hoạt động báo chí và hoạt động thu thập tin tức dưới mọi hình thức.
• 3. Tài nguyên biển: Đánh bắt hoặc khai thác hải sản.
• 4. An ninh: Dịch vụ điều tra và an ninh.
• 5. Tư pháp: Các dịch vụ hành chính tư pháp (giám định tư pháp, thừa phát lại, đấu giá tài sản, công chứng, quản tài viên).
• 6. Xuất khẩu lao động: Dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
• 7. Bất động sản đặc thù: Đầu tư xây dựng hạ tầng nghĩa trang, nghĩa địa để chuyển nhượng quyền sử dụng đất gắn với hạ tầng.
• 8. Môi trường: Dịch vụ thu gom rác thải trực tiếp từ các hộ gia đình.
• 9. Xã hội học: Dịch vụ thăm dò ý kiến công chúng (thăm dò dư luận).
• 10. Vật liệu nổ: Dịch vụ nổ mìn.
• 11. Quốc phòng: Sản xuất, kinh doanh vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.
• 12. Hàng hải: Nhập khẩu, phá dỡ tàu biển đã qua sử dụng.
• 13. Bưu chính: Dịch vụ bưu chính công ích.
• 14. Thương mại quốc tế: Kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa.
• 15. Tạm nhập tái xuất: Kinh doanh tạm nhập tái xuất.

Các hoạt động liên quan đến cảng biển và an ninh hàng hải luôn được giám sát chặt chẽ (ảnh minh họa)

• 16. Quyền phân phối: Thực hiện quyền xuất nhập khẩu, phân phối đối với hàng hóa thuộc danh mục hạn chế.
• 17. Tài sản công: Thu, mua, xử lý tài sản công tại các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang.
• 18. Thiết bị quân sự: Sản xuất vật liệu hoặc thiết bị quân sự; kinh doanh quân trang, quân dụng cho lực lượng vũ trang.
• 19. Sở hữu trí tuệ: Kinh doanh dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp và dịch vụ giám định về sở hữu trí tuệ.
• 20. An toàn hàng hải: Dịch vụ thiết lập, vận hành, duy trì báo hiệu hàng hải, luồng hàng hải công cộng.
• 21. Thông tin điện tử hàng hải: Dịch vụ điều tiết bảo đảm an toàn hàng hải và thông tin điện tử hàng hải.
• 22. Đăng kiểm: Dịch vụ kiểm định và cấp giấy chứng nhận cho các phương tiện giao thông vận tải, tàu cá.
• 23. Lâm nghiệp: Dịch vụ điều tra, đánh giá và khai thác rừng tự nhiên.
• 24. Nông nghiệp: Nghiên cứu hoặc sử dụng nguồn gen giống vật nuôi mới trước khi được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định.
• 25. Du lịch: Kinh doanh dịch vụ lữ hành, trừ dịch vụ lữ hành quốc tế phục vụ khách du lịch quốc tế đến Việt Nam.

Lời khuyên cho nhà đầu tư nước ngoài

Việc xác định rõ danh mục này giúp nhà đầu tư tránh được những rủi ro pháp lý ngay từ giai đoạn khảo sát dự án. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ngoài 25 ngành nghề cấm tuyệt đối này, vẫn còn danh mục các ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện. Nhà đầu tư nên tham khảo kỹ quy định tại khoản 1 Điều 15 Nghị định 31/2021/NĐ-CP để biết thêm chi tiết về các điều kiện cụ thể.

Ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại Mục A Phụ lục I của Nghị định này.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, Việt Nam vẫn khẳng định vị thế là điểm đến an toàn và hấp dẫn. Việc nắm vững luật chơi ngay từ đầu sẽ là chìa khóa thành công cho mọi dự án FDI tại dải đất hình chữ S.