Kể từ ngày 01/7/2020, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019 chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi mang tính bước ngoặt trong công tác quản lý và kỷ luật cán bộ. Một trong những điểm gây chú ý nhất chính là quy định về việc giải quyết nghỉ hưu cho cán bộ đang trong thời hạn kỷ luật và cơ chế xử lý nghiêm minh đối với những người đã nghỉ hưu nhưng phát hiện có vi phạm trong thời gian công tác.

Nhận diện đối tượng "Cán bộ" và các hình thức kỷ luật hiện hành

Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Luật Cán bộ, công chức 2008, cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Khi có hành vi vi phạm pháp luật, tùy theo tính chất và mức độ, cán bộ phải chịu các hình thức kỷ luật được quy định tại Điều 78 Luật Cán bộ, công chức 2008 bao gồm: Khiển trách, Cảnh cáo, Cách chức (áp dụng với cán bộ giữ chức vụ theo nhiệm kỳ) và Bãi nhiệm.

Bổ sung trường hợp đương nhiên bị buộc thôi việc do tham nhũng

Một điểm mới quan trọng được quy định tại khoản 14 Điều 1 Luật sửa đổi 2019 (sửa đổi khoản 3 Điều 78 Luật 2008) là việc mở rộng các trường hợp cán bộ đương nhiên bị buộc thôi việc. Cụ thể:

• Cán bộ bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo.
• Mới: Cán bộ bị Tòa án kết án về tội phạm tham nhũng.

Quy định này thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc làm trong sạch bộ máy, loại bỏ những cá nhân thoái hóa, biến chất, đặc biệt là những đối tượng trục lợi từ công quỹ và quyền hạn được giao.

Cán bộ đang trong thời hạn kỷ luật có được nghỉ hưu?

Đây là nội dung có sự thay đổi căn bản so với quy định cũ. Trước đây, theo khoản 3 Điều 82 Luật Cán bộ, công chức 2008, cán bộ đang trong thời gian bị xem xét kỷ luật thì không được giải quyết nghỉ hưu hoặc thôi việc.

Tuy nhiên, tại khoản 17 Điều 1 Luật sửa đổi 2019, quy định này đã được điều chỉnh như sau:

"Cán bộ, công chức đang trong thời hạn xử lý kỷ luật, đang bị điều tra, truy tố, xét xử thì không được ứng cử, đề cử, bổ nhiệm, điều động, luân chuyển, biệt phái, đào tạo, bồi dưỡng, nâng ngạch hoặc thôi việc."

Như vậy, cụm từ "nghỉ hưu" đã được loại bỏ khỏi danh sách các hoạt động bị cấm trong thời gian kỷ luật. Điều này có nghĩa là từ ngày 01/7/2020, cán bộ dù đang trong thời hạn kỷ luật (tối đa 90 ngày hoặc 150 ngày với vụ việc phức tạp theo khoản 16 Điều 1 Luật sửa đổi 2019) vẫn có thể được giải quyết chế độ nghỉ hưu nếu đủ điều kiện về tuổi đời và thời gian đóng bảo hiểm xã hội.

Xóa bỏ tư duy "hạ cánh an toàn"

Việc cho phép cán bộ nghỉ hưu khi đang bị kỷ luật không đồng nghĩa với việc "buông lỏng" hay tạo kẽ hở để trốn tránh trách nhiệm. Ngược lại, khoản 18 Điều 1 Luật sửa đổi 2019 đã bổ sung quy định về việc xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu.

Theo đó, mọi hành vi vi phạm trong thời gian công tác của cán bộ, công chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu đều bị xử lý theo quy định của pháp luật. Căn cứ vào tính chất, mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm, người có hành vi vi phạm có thể bị xử lý hình sự, hành chính hoặc kỷ luật bằng các hình thức:

• Khiển trách.
• Cảnh cáo.
• Xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm gắn với hệ quả pháp lý tương ứng với hình thức kỷ luật.

Hình thức "Xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm" là một đòn giáng mạnh vào danh dự và uy tín của người vi phạm, đồng thời có thể dẫn đến việc cắt giảm các chế độ, chính sách mà người đó đang được hưởng. Điều này khẳng định một nguyên tắc thép: Sai phạm đến đâu, xử lý đến đó, không có vùng cấm và không có chuyện "hạ cánh là an toàn".

Tóm lại, những thay đổi trong Luật sửa đổi 2019 không chỉ bảo đảm quyền lợi nghỉ hưu chính đáng của người lao động theo quy định của Hiến pháp và pháp luật về bảo hiểm xã hội, mà còn siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ, đảm bảo mọi sai phạm đều phải trả giá, kể cả khi người vi phạm đã rời khỏi bộ máy nhà nước.