Từ ngày 01/01/2025, hệ thống quản trị tiền lương tại các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) chính thức bước vào một kỷ nguyên mới với việc áp dụng Nghị định 44/2025/NĐ-CP. Đây không chỉ là một văn bản pháp lý thuần túy mà còn là lời giải cho bài toán thu hút nhân lực chất lượng cao vốn là điểm yếu bấy lâu nay của khu vực kinh tế nhà nước.

Hợp nhất "ma trận" quy định về tiền lương

Trước đây, các quy định về tiền lương trong DNNN thường bị phân tán tại nhiều văn bản khác nhau như Nghị định 51/2016/NĐ-CP, Nghị định 52/2016/NĐ-CP hay Nghị định 20/2020/NĐ-CP. Sự chồng chéo này đôi khi gây khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình thực thi. Nghị định 44/2025/NĐ-CP đã thực hiện một cuộc "tổng vệ sinh" pháp lý khi hợp nhất toàn bộ các quy định rải rác này thành một khung khổ thống nhất, giúp tăng tính minh bạch và dễ dàng áp dụng.

Thay đổi tư duy về quản lý và điều hành

Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc định nghĩa lại các đối tượng áp dụng tại Điều 2 Nghị định 44/2025/NĐ-CP. Thay vì cách gọi chung chung trước đây, quy định mới phân tách rõ rệt giữa Ban điều hành (Tổng giám đốc, Giám đốc, Kế toán trưởng...) và Thành viên Hội đồng (Chủ tịch, Thành viên Hội đồng quản trị...). Sự phân định này là tiền đề để áp dụng các cơ chế trả lương khác nhau, gắn chặt với trách nhiệm và hiệu quả công việc của từng nhóm đối tượng.

Quyền tự chủ tối đa trong xây dựng thang bảng lương

Tại khoản 3 Điều 3 Nghị định 44/2025/NĐ-CP, Nhà nước đã trao cho doanh nghiệp quyền tự quyết định thang lương, bảng lương. Đặc biệt, quy định mới không giới hạn mức lương tối đa đối với các chuyên gia và nhân lực có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao. Đây được coi là cơ chế "trải thảm đỏ" để các DNNN có thể cạnh tranh sòng phẳng với khu vực tư nhân và các tập đoàn đa quốc gia trong việc giữ chân nhân tài.

Cơ chế xác định quỹ lương linh hoạt và ổn định

Bên cạnh phương pháp bình quân truyền thống, doanh nghiệp hiện nay có thêm lựa chọn phương pháp đơn giá tiền lương ổn định. Điều này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc dự báo chi phí và lập kế hoạch tài chính dài hạn. Ngoài ra, Điều 4 Nghị định 44/2025/NĐ-CP cũng làm rõ các yếu tố khách quan được loại trừ khi đánh giá hiệu quả (như thiên tai, dịch bệnh, chính sách nhà nước), đảm bảo sự công bằng tuyệt đối cho người lao động và người quản lý.

Bảng lương cơ bản mới cho các chức danh quản lý

Mức lương cơ bản của các chức danh quản lý chuyên trách cũng được điều chỉnh theo hướng thực tế hơn. Ví dụ, Chủ tịch Hội đồng thành viên tại các doanh nghiệp Nhóm I có thể hưởng mức lương cơ bản lên tới 80 triệu đồng/tháng. Đây là mức sàn để từ đó tính toán các khoản tiền lương tăng thêm dựa trên hiệu quả sử dụng vốn và kết quả kinh doanh thực tế.

Siết chặt kỷ luật tạm ứng và hoàn trả tiền lương

Một quy định hoàn toàn mới tại Điều 18 Nghị định 44/2025/NĐ-CP yêu cầu các chức danh quản lý phải hoàn trả phần tiền lương tạm ứng vượt quá mức thực hiện trước ngày 30/6 năm sau. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng chi vượt mức, đảm bảo tính kỷ luật tài chính nghiêm minh trong các doanh nghiệp có vốn nhà nước.

Với những thay đổi mang tính đột phá này, Nghị định 44/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo ra luồng sinh khí mới, giúp các doanh nghiệp nhà nước vận hành hiệu quả hơn và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của đất ngoài.