Ngày 17/12/2010, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị quyết 58/NQ-CP về việc đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi chức năng quản lý của Thanh tra Chính phủ. Đây là một bước đi quan trọng trong lộ trình cải cách hành chính, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Rút ngắn thời gian giải quyết khiếu nại lần đầu

Theo phương án đơn giản hóa được thông qua, trình tự giải quyết khiếu nại lần đầu tại các cấp bộ, tỉnh, huyện và xã đã có những thay đổi căn bản về thời gian. Cụ thể, khi người dân có căn cứ cho rằng quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính là trái pháp luật, họ có quyền khiếu nại đến người đã ra quyết định hoặc cơ quan có người có hành vi đó.

Người có thẩm quyền phải thụ lý giải quyết trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được đơn. Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu được quy định như sau:

• Vụ việc thông thường: Không quá 10 ngày.
• Vụ việc phức tạp: Có thể kéo dài nhưng không quá 15 ngày.
• Tại vùng sâu, vùng xa, vùng đi lại khó khăn: Thời hạn không quá 15 ngày; đối với vụ việc phức tạp không quá 20 ngày.

Việc rút ngắn các mốc thời gian này so với quy định trước đây tại Luật Khiếu nại, tố cáo 1998 và các Luật Khiếu nại, tố cáo sửa đổi 2005 cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc giảm bớt phiền hà cho người dân.

Khiếu nại lần hai: Tối đa không quá 60 ngày

Đối với nhóm thủ tục giải quyết khiếu nại lần hai tại cấp bộ, tỉnh và huyện, Nghị quyết 58/NQ-CP quy định thời hạn giải quyết không quá 30 ngày. Với những vụ việc phức tạp, thời gian có thể kéo dài nhưng tuyệt đối không quá 45 ngày.

Riêng ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa, điều kiện đi lại khó khăn, thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai là không quá 45 ngày. Trong trường hợp đặc biệt phức tạp, thời hạn tối đa được phép kéo dài là 60 ngày kể từ ngày thụ lý.

Bắt buộc đối thoại và mở rộng vai trò của Luật sư

Một trong những điểm mới mang tính đột phá là quy định tổ chức gặp gỡ, đối thoại trở thành một trình tự bắt buộc trong thủ tục giải quyết khiếu nại lần hai. Điều này đảm bảo tính công khai, minh bạch và tạo cơ hội để các bên trình bày rõ quan điểm trước khi cơ quan nhà nước ra quyết định cuối cùng.

Bên cạnh đó, vai trò của luật sư cũng được mở rộng đáng kể. Luật sư hiện nay có quyền thực hiện các quyền của người khiếu nại khi được ủy quyền hợp pháp. Điều này giúp người dân tiếp cận được các dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp, đảm bảo nội dung khiếu nại được trình bày đúng quy định pháp luật.

Nghị quyết 58/NQ-CP nêu rõ: Trong trường hợp cần thiết, người giải quyết khiếu nại phải thành lập Hội đồng tư vấn để tham khảo ý kiến trước khi ra quyết định giải quyết. Đây là cơ chế nhằm đảm bảo tính khách quan đối với những vụ việc khiếu nại gay gắt, phức tạp.

Chính phủ cũng yêu cầu Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện dự án Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo mới để trình Quốc hội, nhằm pháp lý hóa bền vững các phương án đơn giản hóa này.