Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được ví như "xương sống" của nền pháp chế quốc gia. Bất kỳ một sự thay đổi nào trong cấu trúc này cũng đều mang lại những tác động sâu rộng đến công tác quản lý nhà nước và đời sống xã hội. Mới đây, việc ban hành Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2025 (số 87/2025/QH15) đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng với những điều chỉnh mang tính đột phá.

Những điểm mới "đột phá" trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Tại khoản 1 Điều 1 của Luật số 87/2025/QH15, cơ quan lập pháp đã thực hiện sửa đổi toàn diện Điều 4 về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, danh mục các loại văn bản đã được chuẩn hóa lại với 15 loại hình cụ thể.

Đáng chú ý nhất là việc bổ sung 02 loại văn bản mới hoàn toàn, bao gồm:

• Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Đây là công cụ pháp lý quan trọng giúp người đứng đầu chính quyền cấp tỉnh điều hành các vấn đề mang tính quy phạm trong phạm vi thẩm quyền được giao.
• Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã: Việc khôi phục và chuẩn hóa thẩm quyền này cho cấp cơ sở giúp giải quyết kịp thời các vấn đề đặc thù tại địa phương.

"12. Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

... 15. Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã."

Sự thay đổi thẩm quyền tại cấp huyện: Bước đi tinh gọn bộ máy?

Một trong những thay đổi gây chú ý nhất chính là việc loại bỏ thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của cấp huyện (bao gồm cả Nghị quyết của Hội đồng nhân dân và Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp huyện) trong danh mục chung. Thay vào đó, Luật tập trung quyền lực và trách nhiệm vào cấp tỉnh và cấp xã.

Việc thay thế Nghị quyết của Hội đồng nhân dân huyện bằng Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã trong hệ thống văn bản cho thấy định hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền về cơ sở, nơi trực tiếp tiếp xúc và giải quyết các nhu cầu của người dân. Điều này đòi hỏi đội ngũ cán bộ cấp xã phải nâng cao năng lực chuyên môn để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả của các văn bản được ban hành.

Toàn văn quy định về hệ thống văn bản mới nhất

Dưới đây là trích dẫn nguyên văn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo quy định mới nhất:

Điều 4. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
1. Hiến pháp.
2. Bộ luật, luật, nghị quyết của Quốc hội.
3. Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội...
4. Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.
5. Nghị định, nghị quyết của Chính phủ...
6. Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
7. Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
8. Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; Tổng Kiểm toán nhà nước.
9. Thông tư liên tịch...
10. Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.
11. Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
12. Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
13. Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.
14. Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp xã.
15. Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Việc nắm vững các thay đổi này là vô cùng cần thiết đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân để đảm bảo việc áp dụng và thực thi pháp luật đúng quy định, tránh những sai sót về thẩm quyền và hình thức văn bản trong tương lai.