Tháng 9 năm 2020 đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong ngành giáo dục tiểu học tại Việt Nam khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT về Điều lệ Trường tiểu học. Văn bản này không chỉ thay thế các quy định cũ đã lỗi thời mà còn mở ra những cơ hội mới để học sinh phát triển tối đa tiềm năng cá nhân thông qua việc linh hoạt hóa thời gian học tập.

Quyền được học tập và phát triển toàn diện theo năng lực

Theo quy định tại Điều 35 Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT, học sinh tiểu học được đảm bảo các quyền cơ bản nhằm phát huy tốt nhất tiềm năng của bản thân. Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc pháp luật chính thức ghi nhận quyền được học rút ngắn thời gian thực hiện chương trình.

Cụ thể, thay vì chỉ được học vượt lớp hoặc lưu ban như trước đây, học sinh nay có thêm các lựa chọn:

• Học rút ngắn thời gian thực hiện chương trình: Dành cho những học sinh có khả năng tiếp thu nhanh, hoàn thành sớm các yêu cầu cần đạt của môn học.
• Học ở độ tuổi cao hơn tuổi quy định: Áp dụng cho các trường hợp đặc biệt theo quy định.
• Học kéo dài thời gian: Hỗ trợ học sinh cần thêm thời gian để củng cố kiến thức.

Quy trình xem xét cho học sinh học vượt lớp

Đối với những học sinh có thể lực tốt và phát triển sớm về trí tuệ, việc học vượt lớp trong phạm vi cấp học được thực hiện theo một quy trình chặt chẽ để đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho trẻ. Điều 35 quy định các bước thực hiện như sau:

"e) Học sinh có thể lực tốt và phát triển sớm về trí tuệ có thể được học vượt lớp trong phạm vi cấp học. Thủ tục xem xét đối với từng trường hợp cụ thể được thực hiện theo các bước sau: Cha mẹ hoặc người giám hộ học sinh có đơn đề nghị với nhà trường. Hiệu trưởng nhà trường thành lập hội đồng khảo sát, tư vấn... Căn cứ kết quả khảo sát của hội đồng tư vấn, hiệu trưởng hoàn thiện hồ sơ và báo cáo trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo xem xét quyết định."

Bảo vệ quyền lợi học sinh khuyết tật và học sinh từ nước ngoài về

Chính sách giáo dục mới cũng thể hiện tính nhân văn sâu sắc khi quy định rõ về việc tiếp nhận học sinh khuyết tật và học sinh từ nước ngoài về nước. Học sinh khuyết tật được học hòa nhập và có kế hoạch giáo dục cá nhân riêng biệt. Trong khi đó, trẻ em từ nước ngoài về hoặc trẻ em có hoàn cảnh khó khăn chưa được đi học sẽ được hiệu trưởng tổ chức khảo sát trình độ để xếp vào lớp phù hợp, thay vì cứng nhắc theo độ tuổi.

Thay đổi tư duy giáo dục: Không phê bình học sinh trước lớp

Bên cạnh việc linh hoạt thời gian học, Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT còn nhấn mạnh việc bảo vệ danh dự, nhân phẩm của học sinh. Giáo viên không được phê bình học sinh trước lớp, trước toàn trường hoặc trong cuộc họp chung với cha mẹ học sinh. Đây là bước tiến lớn nhằm xây dựng môi trường học tập hạnh phúc, tránh gây áp lực tâm lý tiêu cực cho trẻ em lứa tuổi tiểu học.

Những quy định mới này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 20/10/2020, hứa hẹn mang lại một diện mạo mới cho giáo dục tiểu học Việt Nam, nơi mỗi học sinh đều được tôn trọng và tạo điều kiện để tỏa sáng theo cách riêng của mình.