Dự thảo Luật Nhà giáo mới nhất đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận với đề xuất bãi bỏ việc chia hạng chức danh nghề nghiệp I, II, III. Thay đổi này không chỉ đơn thuần là tên gọi mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lộ trình thăng tiến và quyền lợi của đội ngũ giáo viên trên cả nước.

1. Đề xuất mang tính lịch sử: Xóa bỏ rào cản "hạng" chức danh

Trong nhiều năm qua, việc phân hạng giáo viên thành hạng I, II, III, IV đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống nghề nghiệp của viên chức ngành giáo dục. Tuy nhiên, hệ thống này cũng tạo ra không ít áp lực về thi cử, xét thăng hạng và các thủ tục hành chính rườm rà.

Tại dự thảo mới nhất, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề xuất thay thế khái niệm "hạng chức danh nghề nghiệp" bằng "chức danh nhà giáo". Theo khoản 3 Điều 2 Nghị định 115/2020/NĐ-CP, hạng chức danh nghề nghiệp là cấp độ thể hiện trình độ, năng lực chuyên môn. Khái niệm mới về chức danh nhà giáo tại dự thảo cũng mang ý nghĩa tương tự nhưng hướng tới sự thống nhất chung.

"Chức danh nhà giáo là tên gọi thể hiện trình độ và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của nhà giáo trong các cơ sở giáo dục." (Trích Điều 5 dự thảo Luật Nhà giáo)

2. Tại sao lại có sự thay đổi mang tính đột phá này?

Việc bãi bỏ phân hạng I, II, III được lý giải bởi hai nguyên nhân cốt lõi:

• Thống nhất đối tượng nhà giáo: Dự thảo Luật Nhà giáo hướng tới điều chỉnh chung cho cả giáo viên công lập (viên chức) và giáo viên dân lập (người lao động). Việc chia hạng theo quy định cũ vốn chỉ áp dụng cho viên chức theo Luật Viên chức 2010, gây ra sự thiếu đồng bộ.
• Đơn giản hóa lộ trình thăng tiến: Thay vì các hạng số khô khan, nhà giáo sẽ được phân loại theo các chức danh cụ thể như: Giáo viên, Giáo viên chính, Giáo viên cao cấp; hoặc Trợ giảng, Giảng viên, Giảng viên chính, Giảng viên cao cấp.

Đặc biệt, tại Điều 68 của dự thảo cũng quy định rõ về giai đoạn chuyển tiếp. Những trường hợp đang thực hiện kế hoạch tuyển dụng hoặc xét thăng hạng trước ngày Luật có hiệu lực sẽ được tiếp tục thực hiện trong vòng 03 tháng. Sau thời gian này, mọi thủ tục sẽ tuân thủ theo quy định mới.

3. Nhìn lại hệ thống hạng chức danh và bảng lương hiện hành

Để hiểu rõ tầm quan trọng của thay đổi này, cần nhìn lại cách xếp lương dựa trên hạng chức danh hiện nay theo Nghị định 204/2004/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn của Bộ Giáo dục:

• Giáo viên mầm non: Thực hiện theo Thông tư 01/2021/TT-BGDĐT, hạng I có hệ số lương cao nhất lên đến 6,38.
• Giáo viên tiểu học: Theo Thông tư 02/2021/TT-BGDĐT, hạng I có hệ số lương từ 4,4 đến 6,78.
• Giáo viên THCS: Áp dụng Thông tư 03/2021/TT-BGDĐT với các mức lương tương ứng theo hạng.
• Giáo viên THPT: Quy định tại Thông tư 04/2021/TT-BGDĐT.

Việc chuyển đổi từ hạng sang chức danh trong tương lai hứa hẹn sẽ mang lại một cơ chế xếp lương linh hoạt và công bằng hơn, ghi nhận đúng giá trị đóng góp của nhà giáo cho sự nghiệp trồng người.