Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vào cuối tháng 5/2019, tình hình dịch tả lợn Châu Phi (ASF) tại Việt Nam đang diễn biến hết sức phức tạp. Kể từ khi ổ dịch đầu tiên xuất hiện vào tháng 2/2019, mầm bệnh đã lây lan nhanh chóng qua nhiều tỉnh thành, gây thiệt hại nặng nề cho ngành chăn nuôi và nền kinh tế quốc gia.

Nguy cơ xâm nhiễm vào các 'pháo đài' chăn nuôi tập trung

Trong văn bản Hướng dẫn 3708/HD-BNN-TY, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cảnh báo dịch bệnh có thể phát triển theo 03 hướng cực kỳ nguy hiểm: phát tán nhanh đến các địa bàn chưa bị dịch; tái phát tại các ổ dịch cũ đã qua 30 ngày; và đặc biệt là khả năng xâm nhiễm vào các cơ sở chăn nuôi tập trung, quy mô lớn.

Việc dịch bệnh tấn công vào các trang trại lớn không chỉ gây tổn thất khổng lồ về tài sản mà còn đe dọa trực tiếp đến nguồn cung thực phẩm và công tác kiểm soát môi trường. Do đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Thú y 2015 và các hướng dẫn chuyên ngành là yêu cầu cấp bách đối với mọi chủ cơ sở chăn nuôi.

Siết chặt quy trình giết mổ và vận chuyển trong vùng dịch

Để giảm áp lực tiêu hủy và bảo vệ đàn lợn khỏe mạnh, Hướng dẫn 3708/HD-BNN-TY quy định rõ chỉ những cơ sở giết mổ tập trung và nhỏ lẻ đảm bảo vệ sinh thú y theo quy định tại Điều 69 Luật Thú y 2015 mới được phép hoạt động.

Quy trình kiểm soát được thực hiện nghiêm ngặt từ khâu vận chuyển đến tiêu thụ:

• Vận chuyển: Lợn phải được vận chuyển bằng phương tiện chuyên dụng trực tiếp từ cơ sở chăn nuôi đến cơ sở giết mổ, tuyệt đối không qua các điểm thu gom tập trung để tránh lây nhiễm chéo.
• Xét nghiệm: Lợn đưa vào giết mổ phải khỏe mạnh và có kết quả xét nghiệm âm tính với mầm bệnh ASF. Chủ cơ sở phải báo cho cơ quan thú y để lấy mẫu giám sát theo tỷ lệ quy định (ví dụ: lô dưới 100 con lấy mẫu máu 05 con gộp thành 01 mẫu).
• Vệ sinh tiêu độc: Phương tiện vận chuyển và khu vực giết mổ phải được khử trùng liên tục trước và sau khi vận hành.

Trách nhiệm của chủ cơ sở và biện pháp xử lý khi có dương tính

Pháp luật nghiêm cấm các hành vi che giấu dịch bệnh hoặc vứt xác động vật ra môi trường. Theo Điều 25 Luật Thú y 2015, khi phát hiện ổ dịch, chủ cơ sở có nghĩa vụ:

"a) Cách ly ngay động vật mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh; b) Không giết mổ, mua bán, vứt động vật mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh, động vật chết, sản phẩm động vật mang mầm bệnh ra môi trường; c) Thực hiện vệ sinh, khử trùng, tiêu độc, tiêu hủy, giết mổ bắt buộc động vật mắc bệnh... theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y..."

Đối với các trường hợp có kết quả dương tính với mầm bệnh ASF, Hướng dẫn 3708/HD-BNN-TY yêu cầu phải tiêu hủy ngay toàn bộ lợn tại ô chuồng hoặc lô sản xuất đó. Cơ sở giết mổ phải ngừng sản xuất và thực hiện tổng vệ sinh, sát trùng liên tục trong vòng 05 ngày trước khi được phép hoạt động trở lại.

Việc tuân thủ các biện pháp khẩn cấp này không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cách duy nhất để bảo vệ sinh kế của người chăn nuôi và sức khỏe cộng đồng trong bối cảnh dịch bệnh đang bủa vây.