Quản lý tài sản công luôn là vấn đề then chốt trong việc đảm bảo nguồn lực quốc gia được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 50/2025/NĐ-CP, mang đến những thay đổi đáng chú ý về thẩm quyền quyết định thu hồi tài sản công, chính thức có hiệu lực từ ngày 28/02/2025.

Bước ngoặt mới trong thẩm quyền thu hồi tài sản công

Theo quy định tại khoản 6 Điều 1 Nghị định 50/2025/NĐ-CP, thẩm quyền quyết định thu hồi tài sản công đã được phân định rõ ràng hơn nhằm tăng cường trách nhiệm của các cấp quản lý. Quy định này sửa đổi, bổ sung Điều 17 Nghị định 151/2017/NĐ-CP (vốn đã được sửa đổi trước đó tại Nghị định 114/2024/NĐ-CP).

Việc điều chỉnh này không chỉ đơn thuần là thay đổi câu chữ mà còn phản ánh tư duy quản lý hiện đại: Phân cấp mạnh mẽ đi đôi với kiểm soát chặt chẽ. Điều này giúp các địa phương và bộ ngành chủ động hơn trong việc xử lý các tài sản dôi dư hoặc sử dụng sai mục đích.

Chi tiết thẩm quyền quyết định theo quy định mới

Thẩm quyền quyết định thu hồi tài sản công trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 41 Luật Quản lý, sử dụng tài sản công 2017 hiện nay được quy định cụ thể như sau:

• Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương: Có quyền quyết định hoặc phân cấp thẩm quyền quyết định thu hồi tài sản công của cơ quan nhà nước thuộc phạm vi quản lý của bộ, cơ quan trung ương.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Quyết định thu hồi trụ sở làm việc của cơ quan nhà nước thuộc trung ương quản lý nhưng đặt trên địa bàn tỉnh đó.
• Hội đồng nhân dân cấp tỉnh: Quyết định hoặc phân cấp thẩm quyền quyết định thu hồi tài sản công của cơ quan nhà nước thuộc phạm vi quản lý của địa phương.

Các trường hợp tài sản công 'buộc' phải thu hồi

Cần lưu ý rằng, không phải mọi tài sản đều bị thu hồi tùy tiện. Theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công 2017, các trường hợp điển hình dẫn đến việc thu hồi bao gồm:

"1. Tài sản công bị thu hồi trong các trường hợp sau đây:
a) Trụ sở làm việc không sử dụng liên tục quá 12 tháng;
b) Được Nhà nước giao trụ sở mới hoặc đầu tư xây dựng trụ sở khác để thay thế;
c) Tài sản được sử dụng không đúng đối tượng, vượt tiêu chuẩn, định mức; sử dụng sai mục đích, cho mượn..."

Ví dụ thực tế: Một cơ quan nhà nước tại địa phương được cấp kinh phí xây dựng trụ sở mới khang trang hơn. Sau khi chuyển sang trụ sở mới, trụ sở cũ nếu không có phương án sử dụng được phê duyệt hoặc để trống quá 12 tháng sẽ thuộc diện phải thu hồi để chuyển giao cho đơn vị khác hoặc bán đấu giá tăng thu ngân sách.

So sánh với quy định cũ: Điểm khác biệt là gì?

Trước khi có sự điều chỉnh của Nghị định 50/2025/NĐ-CP, thẩm quyền thu hồi tài sản công chủ yếu dựa trên sự phân cấp của Bộ trưởng hoặc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh một cách chung chung. Điểm mới nổi bật nhất chính là việc trao quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc quyết định thu hồi trụ sở làm việc của các cơ quan trung ương đóng trên địa bàn. Điều này giúp giải quyết bài toán "đất vàng" bị bỏ hoang tại các đô thị lớn khi các cơ quan trung ương chuyển dời nhưng chưa bàn giao lại mặt bằng cho địa phương quản lý.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp các cán bộ quản lý thực hiện đúng pháp luật mà còn giúp người dân giám sát hiệu quả việc sử dụng tài sản của quốc gia, tránh lãng phí nguồn lực công.