Từ ngày 15/12/2025, Nghị định 320/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mang theo những điều chỉnh mang tính bước ngoặt đối với sắc thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Không chỉ cụ thể hóa các quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, văn bản này còn siết chặt quản lý đối với kinh tế số và các giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới.

1. Làm rõ và mở rộng đối tượng nộp thuế TNDN

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Nghị định mới là việc định nghĩa rõ ràng hơn về nghĩa vụ thuế của các doanh nghiệp nước ngoài. Theo quy định tại Điều 2 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, các đơn vị thành lập theo pháp luật nước ngoài có phát sinh thu nhập tại Việt Nam đều thuộc diện nộp thuế.

Cụ thể, khoản 1 Điều 2 Nghị định 320/2025/NĐ-CP đã phân loại chi tiết các trường hợp:

• Doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú nộp thuế trên thu nhập phát sinh tại Việt Nam và cả thu nhập ngoài Việt Nam liên quan đến cơ sở đó.
• Đặc biệt, các tổ chức kinh doanh thương mại điện tử, nền tảng số dù không có cơ sở thường trú nhưng cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam cũng phải thực hiện nghĩa vụ thuế trên phần thu nhập phát sinh tại đây.

Bên cạnh đó, đối tượng nộp thuế thay cũng được mở rộng đáng kể. Các sàn giao dịch thương mại điện tử, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán giờ đây đóng vai trò quan trọng trong việc kê khai và nộp thuế thay cho các nhà đầu tư hoặc đối tác nước ngoài theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

2. Bổ sung các khoản thu nhập chịu thuế từ hợp đồng BCC

Nghị định mới đã bổ sung thu nhập từ hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) vào danh mục thu nhập chịu thuế. Đây là bước đi nhằm minh bạch hóa các dòng tiền trong các dự án hợp tác không thành lập pháp nhân mới. Theo Điều 3 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, thu nhập này được xác định bằng tổng doanh thu trừ đi chi phí liên quan của hợp đồng.

Tùy thuộc vào hình thức phân chia (chia doanh thu, chia sản phẩm hay chia lợi nhuận), các bên tham gia sẽ cử đại diện xuất hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ thuế tương ứng. Điều này giúp loại bỏ các khoảng trống pháp lý trong việc xác định trách nhiệm thuế của từng thành viên trong hợp đồng BCC.

3. Điều chỉnh chính sách miễn thuế và ưu đãi công nghệ

Nhằm khuyến khích nông nghiệp bền vững, Chính phủ đã bổ sung nhiều loại dịch vụ kỹ thuật phục vụ nông nghiệp vào diện miễn thuế TNDN tại Điều 4 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, bao gồm các dịch vụ thoát lũ, ngăn mặn, rửa phèn và giữ ngọt.

Tuy nhiên, một thay đổi quan trọng mà các doanh nghiệp công nghệ cần lưu ý là thời gian miễn thuế đối với sản phẩm công nghệ mới lần đầu áp dụng tại Việt Nam đã bị rút ngắn. Thay vì mức tối đa 05 năm như trước đây, quy định mới chỉ cho phép miễn thuế trong 03 năm kể từ khi có thu nhập. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải tối ưu hóa quy trình thương mại hóa sản phẩm nhanh chóng hơn để tận dụng tối đa ưu đãi.

4. Siết chặt điều kiện khấu trừ: Hóa đơn từ 5 triệu đồng phải chuyển khoản

Đây có lẽ là thay đổi tác động trực tiếp và rộng rãi nhất đến hoạt động kế toán hàng ngày của doanh nghiệp. Nếu như trước đây, ngưỡng bắt buộc chuyển khoản để được tính vào chi phí được trừ là 20 triệu đồng, thì nay con số này đã giảm xuống chỉ còn 5 triệu đồng.

Quy định này nhằm đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và tăng cường khả năng kiểm soát dòng tiền của cơ quan thuế. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý rà soát lại các khoản chi tiêu nhỏ lẻ, đảm bảo mọi hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên đều được thực hiện qua tài khoản ngân hàng để tránh bị loại khỏi chi phí hợp lý khi quyết toán thuế TNDN.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn là chìa khóa để tối ưu hóa kế hoạch tài chính trong bối cảnh môi trường pháp lý về thuế đang ngày càng trở nên chặt chẽ và minh bạch hơn.