Chính phủ vừa ban hành Nghị định 317/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 97/2018/NĐ-CP về cho vay lại vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ. Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới này chính là việc nới lỏng các điều kiện về tài sản đảm bảo cho một số đối tượng đặc thù.

Những đối tượng "đặc biệt" được vay vốn ODA không cần thế chấp

Theo quy định tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 317/2025/NĐ-CP, danh sách các trường hợp không yêu cầu bảo đảm tiền vay đã được mở rộng đáng kể. Cụ thể, các đối tượng sau đây sẽ được hưởng cơ chế ưu đãi này:

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Khi thực hiện vay lại nguồn vốn nước ngoài của Chính phủ để đầu tư phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
• Ban quản lý dự án thuộc các Bộ: Các khoản vay do Ban quản lý dự án nhận nợ, sau đó chuyển giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý và sử dụng.
• Đơn vị sự nghiệp công lập: Bao gồm các tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục đại học công lập vay lại nguồn vốn vay nước ngoài của Chính phủ nhưng không thể thực hiện bảo đảm tiền vay bằng tài sản theo quy định.

Quy trình thẩm định và trách nhiệm của cơ quan chủ quản

Mặc dù được miễn tài sản đảm bảo, nhưng quy trình xét duyệt đối với các đơn vị sự nghiệp công lập vẫn được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an toàn nợ công. Nghị định 317/2025/NĐ-CP quy định rõ:

"Căn cứ đề xuất của cơ quan chủ quản về việc không thể thực hiện bảo đảm tiền vay bằng tài sản theo quy định của pháp luật và ý kiến thẩm định của cơ quan được ủy quyền cho vay lại, Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định về việc cho vay lại và không yêu cầu tài sản đảm bảo theo quy định tại Điều 26 của Nghị định 97/2018/NĐ-CP."

Đặc biệt, cơ quan chủ quản phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về kết quả rà soát việc không thể thực hiện bảo đảm tiền vay bằng tài sản. Điều này nhằm tránh tình trạng trục lợi chính sách hoặc thiếu trách nhiệm trong việc quản lý vốn vay.

So sánh với quy định cũ tại Nghị định 97/2018/NĐ-CP

Trước khi có sự ra đời của Nghị định 317/2025/NĐ-CP, quy định tại khoản 4 Điều 16 Nghị định 97/2018/NĐ-CP chỉ giới hạn việc miễn tài sản đảm bảo cho hai đối tượng là UBND cấp tỉnh và các khoản vay chuyển giao từ Bộ cho địa phương. Việc bổ sung các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực khoa học, giáo dục là một bước đột phá, giúp các đơn vị này tiếp cận nguồn vốn quốc tế để nâng cao năng lực nghiên cứu và đào tạo mà không bị vướng mắc bởi các rào cản về tài sản thế chấp.

Quy định mới này được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích lớn cho các dự án đổi mới sáng tạo và hiện đại hóa giáo dục đại học tại Việt Nam trong giai đoạn tới.