Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định 253/2026/NĐ-CP ngày 30/06/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thực hiện Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (số 109/2025/QH15). Một trong những cải cách mang tính đột phá, nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội là việc bổ sung hai khoản giảm trừ hoàn toàn mới đối với chi phí y tế và giáo dục - đào tạo khi xác định thu nhập tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ tiền lương, tiền công.

Quy định mới này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026 và được áp dụng ngay từ kỳ tính thuế năm 2026. Đây được xem là bước đi lịch sử giúp chính sách thuế tiệm cận hơn với thực tế chi tiêu và thu nhập khả dụng của người dân Việt Nam.

Bước ngoặt mới trong chính sách thuế thu nhập cá nhân từ năm 2026

Trước đây, hệ thống thuế TNCN của Việt Nam chỉ cho phép người nộp thuế giảm trừ gia cảnh cho bản thân, người phụ thuộc và các khoản đóng góp bảo hiểm bắt buộc, từ thiện, nhân đạo. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí học tập, đào tạo kỹ năng và chăm sóc sức khỏe liên tục gia tăng, đặc biệt tại các đô thị lớn, việc thiếu cơ chế khấu trừ cho hai nhóm chi phí thiết yếu này đã tạo ra áp lực tài chính không nhỏ đối với những người làm công ăn lương.

Nhằm chia sẻ gánh nặng tài chính với các hộ gia đình, khuyến khích đầu tư vào nguồn nhân lực và nâng cao an sinh xã hội, Nghị định 253/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa lộ trình giảm trừ gia cảnh mới. Theo đó, bên cạnh mức giảm trừ gia cảnh cơ bản đối với người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng và mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, cá nhân cư trú sẽ được giảm trừ thêm tối đa lên tới 47 triệu đồng/năm cho các chi phí thực tế phát sinh về y tế và giáo dục.

Chi tiết 2 khoản giảm trừ hoàn toàn mới: Y tế và Giáo dục

Theo quy định tại khoản 2 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người nộp thuế là cá nhân cư trú được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công các khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo của chính bản thân và người phụ thuộc của mình. Cụ thể như sau:

1. Giảm trừ chi phí y tế: Tối đa 23 triệu đồng/năm

Người nộp thuế được giảm trừ các khoản chi cho khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế 2008. Tổng mức giảm trừ đối với nhóm chi phí này không quá 23 triệu đồng/năm.

Quy định này hướng tới việc hỗ trợ trực tiếp cho người lao động khi gặp phải các vấn đề về sức khỏe, giúp họ giảm bớt gánh nặng chi phí điều trị thực tế tại các bệnh viện, phòng khám hợp pháp trong nước.

2. Giảm trừ chi phí giáo dục - đào tạo: Tối đa 24 triệu đồng/năm

Đối với lĩnh vực giáo dục, người nộp thuế được giảm trừ các khoản chi cho giáo dục - đào tạo tại cơ sở giáo dục - đào tạo trong nước với tổng mức không quá 24 triệu đồng/năm. Các khoản chi cụ thể bao gồm:

• Khoản tiền học phí giáo dục mầm non;
• Học phí giáo dục phổ thông (tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông);
• Học phí giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học theo quy định của Luật Giáo dục 2019;
• Các khoản chi phí học tập các kỹ năng chuyên môn khác tại cơ sở giáo dục - đào tạo được cấp phép hoạt động hợp pháp.

Sự bổ sung này thể hiện chính sách khuyến học, khuyến tài sâu sắc của Nhà nước, tạo điều kiện cho người lao động chủ động nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp cũng như đầu tư tốt hơn cho tương lai của con em mình.

Điều kiện khắt khe để được khấu trừ chi phí y tế, giáo dục

Để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và tránh trục lợi chính sách, Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định các khoản chi phí y tế, giáo dục muốn được giảm trừ phải đáp ứng đồng thời các điều kiện nghiêm ngặt sau:

a) Phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định của pháp luật; riêng đối với khoản chi cho y tế phải có thêm Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh sử dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế;

b) Hóa đơn, chứng từ để được giảm trừ phải thể hiện rõ ràng, chính xác thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc của người nộp thuế;

c) Các khoản chi này không được chi trả hoặc bù đắp từ các nguồn khác, kể cả từ nguồn tài trợ, hỗ trợ, trả thay của tổ chức, cá nhân khác, nguồn ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế hoặc các loại hình bảo hiểm thương mại chi trả dưới mọi hình thức.

Như vậy, người nộp thuế cần chủ động thu thập, lưu trữ đầy đủ hóa đơn điện tử, chứng từ thanh toán học phí, viện phí và bảng kê chi tiết của bệnh viện để làm căn cứ tự kê khai hoặc ủy quyền quyết toán thuế vào cuối năm.

Ý nghĩa thực tiễn và tác động đến đời sống người dân

Theo số liệu khảo sát mức sống dân cư của Tổng cục Thống kê, chi tiêu cho y tế và giáo dục hiện chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong tổng chi tiêu của các hộ gia đình Việt Nam. Việc Chính phủ cho phép khấu trừ tối đa 47 triệu đồng/năm cho hai khoản chi này là một bước đi vô cùng thiết thực, giúp giảm trực tiếp số thuế TNCN phải nộp, từ đó gia tăng thu nhập khả dụng thực tế cho người lao động.

Dưới góc nhìn chuyên gia, chính sách này không chỉ mang ý nghĩa tài chính thuần túy mà còn là đòn bẩy an sinh xã hội mạnh mẽ. Nó khuyến khích người dân chủ động chăm sóc sức khỏe tại các cơ sở y tế chính thống, đồng thời thúc đẩy tinh thần học tập suốt đời, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia trong kỷ nguyên số.

Hướng dẫn chuyển tiếp cho kỳ tính thuế năm 2026

Mặc dù Nghị định 253/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, nhưng theo quy định chuyển tiếp tại Điều 69 và Điều 70 của Nghị định này, các quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng trọn vẹn cho cả kỳ tính thuế năm 2026.

Đối với những cá nhân đã tạm khấu trừ, nộp thuế TNCN trong các tháng đầu năm 2026 theo quy định cũ, người nộp thuế không phải nộp lại hồ sơ khai thuế tháng/quý. Thay vào đó, toàn bộ phần chi phí y tế, giáo dục đủ điều kiện phát sinh trong cả năm 2026 sẽ được tổng hợp, kê khai bổ sung và thực hiện điều chỉnh giảm trừ khi tiến hành quyết toán thuế TNCN năm 2026 vào đầu năm 2027.

Người lao động và các doanh nghiệp cần chủ động cập nhật phần mềm tính lương, chuẩn hóa quy trình thu thập chứng từ để đảm bảo quyền lợi tối đa cho người lao động theo đúng tinh thần nhân văn của quy định mới này.