Sự bùng nổ của phương tiện giao thông xanh, đặc biệt là ô tô và xe máy điện, đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với hạ tầng kỹ thuật và an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) tại các khu đô thị lớn. Để giải quyết triệt để bài toán này, ngày 15/06/2026, Bộ Xây dựng đã chính thức ban hành Thông tư 31/2026/TT-BXD kèm theo Sửa đổi 01:2026 QCVN 04:2021/BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Nhà chung cư. Quy chuẩn mới này thiết lập một hành lang pháp lý cực kỳ nghiêm ngặt, áp dụng trực tiếp cho cả các dự án chung cư xây mới lẫn các tòa nhà hiện hữu từ ngày 15/12/2026.

Bước Ngoặt Lớn: Bắt Buộc Hệ Thống Chữa Cháy Tự Động Không Phụ Thuộc Diện Tích

Một trong những điểm thay đổi mang tính cốt lõi và quyết liệt nhất tại điểm 2.10.2.1 Sửa đổi 01:2026 QCVN 04:2021/BXD chính là việc chuẩn hóa khu vực sạc xe điện thành một khoang cháy riêng biệt. Quy định mới nêu rõ:

Khu vực sạc xe điện phải được bố trí thành khoang cháy riêng. Đặc biệt, không phụ thuộc vào quy mô diện tích, khu vực này bắt buộc phải được trang bị đồng thời hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chữa cháy tự động và hệ thống camera giám sát kết nối trực tiếp về phòng trực có người túc trực 24/24 giờ.

Sự thay đổi này xuất phát từ thực tế tính chất nguy hiểm của các vụ cháy liên quan đến pin Lithium-ion trên xe điện - loại đám cháy cực kỳ khó dập tắt bằng các phương pháp thông thường và có tốc độ lan tràn nhanh chóng. Việc bắt buộc lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động (như sprinkler hoặc các hệ thống chuyên dụng khác) ngay tại vòi sạc sẽ giúp dập tắt hoặc cô lập đám cháy ngay từ những giây đầu tiên, ngăn ngừa thảm họa cho toàn bộ tòa nhà.

Thiết lập hệ thống chữa cháy tự động và camera giám sát 24/24 tại khu vực sạc xe điện chung cư là yêu cầu bắt buộc (ảnh minh họa)

Kiểm Soát Khí Độc Và Hệ Thống Thông Gió Thoát Khói Tiêu Chuẩn Cao

Bên cạnh việc dập lửa, kiểm soát khói độc cũng là yếu tố sinh tử khi xảy ra sự cố cháy nổ xe điện trong không gian kín như tầng hầm. Theo quy chuẩn mới, hệ thống thông gió thoát khói tại khu vực sạc xe điện phải bảo đảm duy trì chiều cao biên dưới của lớp khói theo đúng quy định nghiêm ngặt tại QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD.

Đặc biệt, các tòa nhà bắt buộc phải lắp đặt thiết bị cảnh báo khí độc chuyên biệt bao gồm Carbon Monoxide (CO) và Hydrofluoric Acid (HF) - hai loại khí cực độc sinh ra khi pin xe điện bị cháy. Tất cả các thiết bị cảnh báo này phải được kiểm định và chứng nhận chất lượng nghiêm ngặt trước khi đưa vào vận hành thực tế.

Phân Vùng Không Gian Và Giới Hạn Số Lượng Chỗ Sạc Nghiêm Ngặt

Để giảm thiểu rủi ro cháy lan dây chuyền, Bộ Xây dựng yêu cầu phải tách biệt hoàn toàn khu vực sạc xe điện với các khu vực đỗ xe thông thường. Đồng thời, phải phân tách rõ ràng giữa khu vực sạc dành cho ô tô điện và khu vực sạc dành cho xe hai bánh (xe mô tô điện, xe gắn máy điện, xe đạp điện).

Quy chuẩn mới đưa ra các con số giới hạn cụ thể về số lượng chỗ sạc trong mỗi phân vùng như sau:

• Đối với khu vực sạc bố trí trong tầng hầm hoặc tầng bán hầm: Mỗi phân vùng chỉ được phép bố trí tối đa 25 chỗ sạc ô tô điện hoặc 50 chỗ sạc xe máy, xe đạp điện.
• Đối với khu vực sạc bố trí trên các tầng nổi: Số lượng tối đa được nâng lên lần lượt là 30 chỗ sạc ô tô điện hoặc 80 chỗ sạc xe máy, xe đạp điện.

Giữa các phân vùng sạc này phải duy trì khoảng cách an toàn tối thiểu là 2 mét. Trong trường hợp diện tích không cho phép bảo đảm khoảng cách này, chủ đầu tư bắt buộc phải xây dựng tường hoặc vách ngăn đặc bằng vật liệu không cháy có chiều cao tối thiểu 2 mét để cô lập nguồn nhiệt.

Quản Lý Chặt Chẽ Hệ Thống Điện Và Công Suất Trụ Sạc Tầng Hầm

Hạ tầng cấp điện cho trạm sạc xe điện cũng được đưa vào khuôn khổ quản lý nghiêm ngặt để tránh gây quá tải hệ thống điện chung của tòa nhà. Hệ thống cấp điện phục vụ sạc phải được thiết kế tách biệt hoàn toàn với các phụ tải sinh hoạt và vận hành khác của chung cư, bảo đảm đủ công suất và có phương án dự phòng để mở rộng trong tương lai.

Hệ thống này phải tích hợp tính năng tự động ngắt nguồn điện ngay khi nhận được tín hiệu cảnh báo từ hệ thống báo cháy hoặc chữa cháy tự động. Đồng thời, các nút ngắt điện khẩn cấp (Emergency Stop) phải được bố trí tại các vị trí dễ dàng tiếp cận để con người có thể can thiệp thủ công ngay lập tức khi phát hiện bất thường.

Đáng chú ý, đối với các trụ sạc lắp đặt trong không gian kín của tầng hầm, công suất danh định của mỗi trụ sạc không được vượt quá 22 kW. Quy định này nhằm hạn chế việc sử dụng các trụ sạc siêu nhanh công suất lớn trong tầng hầm - vốn là tác nhân gây sinh nhiệt cực lớn và tiếng ồn vượt mức cho phép, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao. Các trụ sạc cũng phải sở hữu tính năng tự động ngắt khi phát hiện dòng điện bất thường và được trang bị khung bảo vệ chống va chạm cơ học từ các phương tiện khác.

Lời Khuyên Thiết Thực Cho Ban Quản Trị Và Cư Dân Chung Cư

Với việc Thông tư 31/2026/TT-BXD chính thức có hiệu lực từ ngày 15/12/2026, các chủ đầu tư, Ban quản trị nhà chung cư cần chủ động thực hiện các bước sau để bảo đảm tuân thủ pháp luật và bảo vệ an toàn cho cư dân:

1. Rà soát hiện trạng: Tiến hành khảo sát, đánh giá lại toàn bộ khu vực sạc xe điện hiện hữu trong tòa nhà về khoảng cách, hệ thống điện và thiết bị PCCC.
2. Cải tạo và nâng cấp: Khẩn trương lập phương án cải tạo, lắp đặt bổ sung hệ thống chữa cháy tự động, vách ngăn cháy và thiết bị cảnh báo khí độc CO, HF trước thời hạn quy định.
3. Tuyên truyền nâng cao nhận thức: Hướng dẫn cư dân sạc xe đúng nơi quy định, không tự ý câu móc dây điện và tuân thủ các chỉ dẫn an toàn của nhà sản xuất phương tiện.

Việc siết chặt các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với trạm sạc xe điện trong nhà chung cư không chỉ là giải pháp cấp bách để bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân mà còn là nền tảng vững chắc để thúc đẩy xu hướng giao thông xanh phát triển bền vững và an toàn tại Việt Nam.