Ngày 15/11/2012, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 96/2012/NĐ-CP quy định về điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế. Đây được xem là một bước đi quan trọng trong việc chuẩn hóa và tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động cai nghiện, đặc biệt là việc sử dụng các loại thuốc thay thế như Methadone.

Những hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối từ ngày 01/01/2013

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị định này là việc xác lập các ranh giới pháp lý nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn tình trạng lạm dụng hoặc tuồn thuốc điều trị nghiện ra ngoài thị trường. Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 96/2012/NĐ-CP, các hành vi sau đây sẽ bị cấm:

Điều 4. Các hành vi bị nghiêm cấm

1. Thực hiện việc điều trị khi không đủ điều kiện hoặc chưa được cấp giấy phép hoạt động theo quy định tại Nghị định này.

2. Bán ra thị trường hoặc cung cấp thuốc điều trị thay thế cho cơ sở không được phép điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện theo quy định tại Nghị định này.

3. Lợi dụng việc điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện để tổ chức, buôn bán và sử dụng trái phép chất ma túy.

4. Ép buộc người nghiện chất dạng thuốc phiện tham gia điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện dưới mọi hình thức.

Việc cấm bán thuốc điều trị thay thế ra thị trường tự do nhằm đảm bảo thuốc chỉ được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng và dưới sự giám sát chặt chẽ của nhân viên y tế, tránh nguy cơ gây nghiện ngược hoặc sử dụng sai mục đích y tế.

Điều kiện khắt khe đối với các cơ sở điều trị và cấp phát thuốc

Để đảm bảo chất lượng điều trị, Nghị định 96/2012/NĐ-CP cũng đưa ra các tiêu chuẩn cụ thể về cơ sở vật chất và nhân sự. Cụ thể, tại Điều 12 và Điều 13 quy định:

• Về cơ sở vật chất: Cơ sở điều trị phải có đầy đủ các phòng chức năng như phòng tiếp đón, phòng hành chính, phòng khám bệnh, phòng tư vấn và đặc biệt là phòng cấp phát, bảo quản thuốc phải có diện tích từ 10m2 trở lên (đối với cơ sở điều trị) và 15m2 trở lên (đối với cơ sở cấp phát).
• Về nhân sự: Phải có bác sỹ có chứng chỉ đào tạo về điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện. Đáng chú ý, số lượng nhân viên làm việc toàn thời gian phải đạt tỷ lệ từ 75% trở lên trên tổng số nhân viên của cơ sở.

Đối tượng nào được tham gia điều trị tại cộng đồng?

Không phải mọi người nghiện đều có thể tự do tham gia chương trình này. Theo Điều 5 Nghị định 96/2012/NĐ-CP, người đăng ký tham gia điều trị tại cộng đồng phải đáp ứng các điều kiện:

1. Là người nghiện chất dạng thuốc phiện có nơi cư trú rõ ràng.
2. Tự nguyện tham gia và cam kết tuân thủ phác đồ điều trị.
3. Trường hợp dưới 16 tuổi phải có sự đồng ý bằng văn bản của cha mẹ hoặc người giám hộ.
4. Không thuộc diện đang bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Việc ban hành Nghị định này vào thời điểm cuối năm 2012 thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc xã hội hóa công tác cai nghiện, đồng thời tạo ra hành lang pháp lý vững chắc để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội trước hiểm họa ma túy.

Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2013.