Chủ trương sáp nhập, sắp xếp lại các cơ sở giáo dục công lập nhằm tinh gọn bộ máy là một bước đi tất yếu trong tiến trình cải cách hành chính. Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất khiến hàng ngàn cán bộ quản lý học đường trăn trở lúc này là: Sau khi sáp nhập trường, số phận của những hiệu trưởng, hiệu phó dôi dư sẽ đi đâu về đâu?

Để giải quyết bài toán hóc búa này, ngày 10/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công văn số 777/TTg-TCCV về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã. Văn bản này không chỉ vạch rõ lộ trình tinh gọn mạng lưới trường lớp mà còn mở ra những hướng đi cụ thể, nhân văn nhằm bảo đảm quyền lợi tối đa cho đội ngũ nhân sự dôi dư.

Mục tiêu tinh gọn: Giảm 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập

Tại Công văn số 777/TTg-TCCV, Chính phủ đặt mục tiêu rất rõ ràng: Bảo đảm tinh gọn, giảm khoảng 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm ngày 01/7/2025. Tuy nhiên, Thủ tướng nhấn mạnh việc sắp xếp phải phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số và không gian phát triển của từng địa phương, tuyệt đối không thực hiện một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối.

Chủ trương này đòi hỏi các địa phương phải chuyển trọng tâm từ "giảm đầu mối cơ học" sang "tái cấu trúc mạng lưới". Việc sáp nhập phải gắn liền với đổi mới quản trị nhà trường, mở rộng quy mô trường lớp để sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và đội ngũ nhà giáo. Đặc biệt, quá trình này phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Nghị định 125/2024/NĐ-CP về điều kiện hoạt động giáo dục và Nghị định 142/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền quản lý nhà nước.

"Gắn sắp xếp cơ sở giáo dục với tinh gọn đầu mối quản lý, cơ cấu lại đội ngũ theo hướng giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy." - Trích mục 1 Công văn số 777/TTg-TCCV.

3 hướng đi giải quyết thấu tình đạt lý cho cán bộ quản lý dôi dư

Khi hai hoặc nhiều ngôi trường sáp nhập làm một, số lượng vị trí Hiệu trưởng và Hiệu phó chắc chắn sẽ giảm xuống. Để giải quyết lượng cán bộ quản lý dôi dư này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các địa phương phải xây dựng phương án bố trí, sắp xếp công việc hoặc giải quyết chế độ, chính sách phù hợp với năng lực, nguyện vọng của từng người và yêu cầu thực tế. Công văn nêu rõ ba hướng xử lý chủ yếu:

• Chuyển làm cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã: Đây là giải pháp tận dụng kinh nghiệm quản lý phong phú của các cựu hiệu trưởng, hiệu phó để tăng cường năng lực quản lý nhà nước về giáo dục ngay tại cơ sở.
• Luân chuyển để làm giáo viên giảng dạy trực tiếp: Đối với những cán bộ quản lý còn đủ tuổi công tác, có chuyên môn nghiệp vụ vững vàng và nguyện vọng đứng lớp, địa phương sẽ bố trí luân chuyển về làm giáo viên giảng dạy trực tiếp tại các trường học trên địa bàn.
• Giải quyết nghỉ theo chế độ: Đối với những cán bộ quản lý cận tuổi nghỉ hưu hoặc có nguyện vọng nghỉ chế độ, địa phương sẽ áp dụng các chính sách tinh giản biên chế, giải quyết chế độ hưu trí hoặc thôi việc theo đúng quy định pháp luật hiện hành.

Ví dụ như trường hợp của thầy Nguyễn Văn A, Hiệu trưởng một trường Tiểu học tại huyện miền núi sau khi sáp nhập vào trường liên cấp. Do trường mới đã có Hiệu trưởng, thầy A được địa phương tạo điều kiện luân chuyển làm cán bộ phụ trách giáo dục tại UBND xã, vừa phát huy được năng lực chuyên môn, vừa không làm xáo trộn cuộc sống gia đình. Sự linh hoạt này giúp giảm thiểu tối đa những cú sốc tâm lý cho đội ngũ nhà giáo khi thay đổi vị trí công tác.

Bảo lưu chế độ phụ cấp và chính sách đặc thù

Một trong những điểm nhân văn nhất của Công văn số 777/TTg-TCCV là quy định về tài chính và chế độ đãi ngộ. Đối với cán bộ quản lý bị ảnh hưởng do sắp xếp bộ máy, Thủ tướng yêu cầu thực hiện nghiêm túc việc bảo lưu chế độ, phụ cấp chức vụ theo quy định hiện hành và các chính sách đặc thù của địa phương.

Điều này đồng nghĩa với việc, dù chuyển sang vị trí công tác mới có hệ số phụ cấp thấp hơn hoặc làm giáo viên trực tiếp giảng dạy, cán bộ quản lý vẫn được giữ nguyên mức phụ cấp chức vụ cũ trong một khoảng thời gian nhất định theo quy định của pháp luật. Chính sách này giúp ổn định thu nhập, tạo tâm lý an tâm công tác cho cán bộ trước những thay đổi lớn về tổ chức.

Sử dụng linh hoạt đội ngũ giáo viên, tránh lãng phí nguồn lực

Bên cạnh việc xử lý nhân sự dôi dư, các địa phương phải bảo đảm và điều tiết hợp lý đội ngũ giáo viên trên địa bàn. Việc rà soát, bố trí giáo viên, nhân viên phải bảo đảm đủ số lượng theo tiêu chuẩn quy định và trong phạm vi biên chế được cấp có thẩm quyền giao. Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, việc sắp xếp phải tuân thủ điều kiện quy định tại Nghị định 143/2016/NĐ-CP.

Đáng chú ý, Công văn cho phép sử dụng linh hoạt đội ngũ giáo viên thông qua các hình thức:

1. Điều động, thuyên chuyển công tác giữa các trường thừa - thiếu cục bộ;
2. Biệt phái giáo viên có thời hạn đến các địa bàn khó khăn;
3. Bố trí giáo viên dạy liên trường giữa các điểm trường, phân hiệu và cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn.

Song song với đó, Chính phủ yêu cầu các địa phương phải nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo để đáp ứng yêu cầu mới; đồng thời ưu tiên đầu tư xây dựng nhà công vụ nhằm hỗ trợ giáo viên yên tâm công tác tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Lời khuyên thiết thực cho cán bộ quản lý và địa phương

Sắp xếp bộ máy là việc lớn, đụng chạm trực tiếp đến con người và lợi ích. Để chủ trương này đi vào cuộc sống một cách êm thấm, các địa phương cần thực hiện công khai, minh bạch phương án nhân sự, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của từng cán bộ bị ảnh hưởng. Bản thân mỗi cán bộ quản lý cũng cần chủ động nâng cao năng lực chuyên môn, sẵn sàng thích ứng với vai trò mới, dù là đứng lớp giảng dạy hay làm công tác quản lý nhà nước tại địa phương.

Việc sắp xếp mạng lưới trường lớp và kiện toàn đội ngũ nhân sự phải khẩn trương hoàn thành trước ngày 30/8/2026 để chuẩn bị tốt nhất các điều kiện cho ngày khai giảng năm học mới 2026 - 2027, mang lại niềm tin và sự đồng thuận lớn trong nhân dân.