Sự ra đời của Luật Quy hoạch 2017 (số 21/2017/QH14) đánh dấu một bước ngoặt lớn trong quản lý nhà nước, đặc biệt là việc công khai, minh bạch hóa các thông tin liên quan đến quy hoạch đất đai, hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội. Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của đạo luật này chính là danh mục các hành vi bị nghiêm cấm nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp trong việc tiếp cận thông tin.

Những hành vi 'vùng cấm' trong hoạt động quy hoạch

Tại Điều 13 Luật Quy hoạch 2017, Quốc hội đã quy định rõ ràng 07 nhóm hành vi bị nghiêm cấm. Đáng chú ý nhất là quy định tại khoản 5 Điều 13:

"5. Không công bố, công bố chậm, công bố không đầy đủ quy hoạch hoặc từ chối cung cấp thông tin về quy hoạch, trừ trường hợp thông tin thuộc bí mật nhà nước; cố ý công bố sai quy hoạch; cố ý cung cấp sai thông tin về quy hoạch; hủy hoại, làm giả hoặc làm sai lệch hồ sơ, giấy tờ, tài liệu."

Quy định này nhằm chấm dứt tình trạng "ém" thông tin quy hoạch để trục lợi, gây khó khăn cho người dân khi thực hiện các giao dịch dân sự hoặc đầu tư. Việc từ chối cung cấp thông tin không có lý do chính đáng hoặc cung cấp thông tin sai lệch giờ đây đã trở thành hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Cơ chế công bố quy hoạch: Phải thường xuyên và liên tục

Để đảm bảo tính thực thi, Điều 40 Luật Quy hoạch 2017 quy định về hình thức công bố quy hoạch rất khắt khe. Theo đó, quy hoạch phải được đăng tải thường xuyên, liên tục trên trang thông tin điện tử của cơ quan tổ chức lập quy hoạch.

Ngoài ra, các cơ quan chức năng còn phải thực hiện công bố qua các hình thức bổ trợ như:

• Thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng (báo chí, truyền hình);
• Trưng bày mô hình, hệ thống sơ đồ, bản đồ tại trụ sở hoặc nơi công cộng;
• Tổ chức hội nghị, hội thảo để lấy ý kiến và phổ biến nội dung quy hoạch;
• Phát hành các ấn phẩm quy hoạch rộng rãi.

Quyền yêu cầu cung cấp thông tin của cá nhân và tổ chức

Không chỉ dừng lại ở việc cơ quan nhà nước tự công bố, người dân còn có quyền chủ động yêu cầu cung cấp thông tin. Điều 43 Luật Quy hoạch 2017 khẳng định thông tin quy hoạch có thể được cung cấp bằng văn bản hoặc trực tiếp theo yêu cầu.

Việc minh bạch hóa này giúp giảm thiểu rủi ro trong các giao dịch bất động sản, tránh tình trạng mua nhầm đất dính quy hoạch treo hoặc bị các đối tượng môi giới lừa đảo bằng thông tin giả. Trách nhiệm cung cấp thông tin thuộc về các cơ quan như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài nguyên và Môi trường, UBND các cấp... tùy theo thẩm quyền phê duyệt quy hoạch đó.

Luật Quy hoạch 2017 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2019, hứa hẹn sẽ tạo ra một môi trường đầu tư lành mạnh và bảo vệ tối đa quyền lợi của cộng đồng trong hoạt động quy hoạch quốc gia.