Việc xã hội hóa hoạt động công chứng tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn quyết định với những quy định mới nhất từ Chính phủ. Theo đó, các Phòng công chứng (đơn vị sự nghiệp công lập) sẽ dần được chuyển đổi hoặc giải thể để nhường chỗ cho sự phát triển của các Văn phòng công chứng tư nhân, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm tải cho bộ máy hành chính.

Lộ trình chuyển đổi, giải thể theo mức độ tự chủ tài chính

Căn cứ quy định tại Điều 15 Nghị định 104/2025/NĐ-CP, Chính phủ đã xác lập một lộ trình rõ ràng dựa trên khả năng tài chính của từng đơn vị. Cụ thể:

• Trước ngày 31/12/2026: Hoàn thành việc chuyển đổi hoặc giải thể đối với các Phòng công chứng đã tự bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên và chi đầu tư.
• Trước ngày 31/12/2027: Áp dụng đối với các đơn vị tự bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên.
• Trước ngày 31/12/2028: Đây là thời hạn cuối cùng để hoàn thành việc sắp xếp đối với tất cả các Phòng công chứng còn lại trên phạm vi cả nước.

Quy định này nhằm thực hiện hóa các mục tiêu của Luật Công chứng 2024, đảm bảo sự chuyển dịch êm thấm và không gây gián đoạn các giao dịch dân sự của người dân.

Trách nhiệm công khai thông tin của cơ quan quản lý

Để đảm bảo tính minh bạch và quyền lợi của người dân khi thực hiện các thủ tục hành chính, Điều 16 Nghị định 104/2025/NĐ-CP cũng quy định chặt chẽ trách nhiệm của Sở Tư pháp các địa phương.

"Trong 05 ngày làm việc kể từ ngày có quyết định thành lập, thay đổi tên, địa chỉ hoặc chuyển đổi, giải thể, Sở Tư pháp phải đăng báo trung ương hoặc báo địa phương trong 03 số liên tiếp các thông tin liên quan."

Việc công khai này giúp người dân nắm bắt kịp thời địa điểm giao dịch, tránh tình trạng đến nhầm các trụ sở đã giải thể hoặc chuyển đổi mô hình hoạt động.

Tác động đến người dân và doanh nghiệp

Việc chuyển đổi từ Phòng công chứng sang Văn phòng công chứng không làm thay đổi giá trị pháp lý của các văn bản công chứng. Tuy nhiên, sự cạnh tranh giữa các tổ chức hành nghề công chứng tư nhân được kỳ vọng sẽ mang lại dịch vụ chuyên nghiệp hơn, thời gian xử lý nhanh chóng hơn và thái độ phục vụ tận tâm hơn.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ là cơ quan trực tiếp căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương để đưa ra quyết định chuyển đổi hay giải thể, đảm bảo mạng lưới công chứng vẫn phủ khắp và đáp ứng đủ nhu cầu của xã hội.