Công tác xây dựng pháp luật từ trước đến nay vốn được xem là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhưng khó lượng hóa hiệu quả một cách cụ thể. Tuy nhiên, một bước ngoặt lớn đã mở ra khi Chính phủ quyết định áp dụng hệ thống chỉ số đánh giá hiệu năng (KPI) để chấm điểm toàn bộ quy trình này.

Ngày 06/07/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã ký ban hành Quyết định 1205/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thí điểm thực hiện việc đánh giá, chấm điểm (KPI) về công tác xây dựng pháp luật. Đây là lần đầu tiên Việt Nam áp dụng một cơ chế giám sát hiện đại, lượng hóa bằng điểm số cụ thể đối với trách nhiệm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong việc soạn thảo, thẩm định và ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL).

Chính phủ triển khai thí điểm đánh giá KPI trong công tác xây dựng pháp luật nhằm nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính (ảnh minh họa)

Bước đột phá trong quản trị hành chính công

Mục tiêu cốt lõi của Đề án ban hành kèm theo Quyết định 1205/QĐ-TTg là theo dõi, đánh giá một cách thực chất, khách quan và công bằng kết quả triển khai nhiệm vụ xây dựng, ban hành VBQPPL của các Bộ, cơ quan ngang Bộ. Qua đó, phục vụ đắc lực cho công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; đồng thời góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm tiến độ và nâng cao chất lượng của hệ thống pháp luật.

Theo quy định, phạm vi thí điểm sẽ áp dụng đối với việc xây dựng, ban hành 03 nhóm văn bản quy phạm pháp luật (ngoại trừ các văn bản thuộc phạm vi bí mật nhà nước), bao gồm:

• Các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội do Chính phủ trình theo Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh hằng năm.
• Các văn bản quy định chi tiết được Thủ tướng Chính phủ phân công.
• Các văn bản quy định biện pháp cụ thể để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh, nghị quyết thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được giao trong Chương trình công tác hằng năm.

Bộ Tư pháp sẽ là cơ quan chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để thống nhất danh mục văn bản đưa vào đánh giá trong từng kỳ thí điểm.

Chi tiết 6 nhóm chỉ số KPI bao quát toàn bộ quy trình lập pháp

Hệ thống KPI mới được thiết kế toàn diện, bám sát từng bước trong quy trình lập quy theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025. Cụ thể, 06 nhóm tiêu chí đánh giá bao gồm:

1. Nhóm tiêu chí đánh giá cơ quan chủ trì soạn thảo

Đây là nhóm tiêu chí quan trọng nhất, tác động trực tiếp đến các Bộ, ngành được giao nhiệm vụ soạn thảo văn bản. Nhóm này gồm 2 tiêu chí thành phần:

• Tiến độ trình, ban hành (Tối đa 50 điểm): Mỗi hồ sơ trình đúng hoặc trước hạn được chấm 50 điểm. Nếu quá hạn từ 1 - 10 ngày chấm 40 điểm; quá hạn từ 11 - 20 ngày chấm 30 điểm; quá hạn từ 21 - 30 ngày chấm 20 điểm; quá hạn từ 31 - 40 ngày chấm 10 điểm. Đặc biệt, nếu để quá hạn từ 41 ngày trở lên, cơ quan chủ trì sẽ bị chấm 0 điểm.
• Chất lượng hồ sơ (Tối đa 50 điểm): Hồ sơ đạt chuẩn được 50 điểm. Tuy nhiên, nếu Bộ Tư pháp kết luận chưa đủ điều kiện trình, hoặc văn bản không được Chính phủ thông qua do lỗi nội dung, trình tự, thủ tục thì sẽ bị trừ ngay 20 điểm. Văn bản phải đính chính sau khi ban hành cũng bị trừ 20 điểm. Nghiêm trọng hơn, nếu văn bản bị đình chỉ, bãi bỏ do trái pháp luật, cơ quan soạn thảo sẽ bị chấm 0 điểm chất lượng.

Các chuyên viên pháp chế và cán bộ Bộ Tư pháp nghiên cứu, rà soát kỹ lưỡng chất lượng dự thảo văn bản (ảnh minh họa)

2. Nhóm tiêu chí đánh giá Bộ Tư pháp trong công tác thẩm định

Bộ Tư pháp đóng vai trò là "người gác cổng" chất lượng pháp lý. Do đó, cơ quan này cũng chịu sự giám sát chặt chẽ bằng KPI:

• Tiến độ thẩm định (Tối đa 50 điểm): Thẩm định đúng hạn được 50 điểm. Quá hạn từ 1 - 3 ngày chấm 40 điểm; quá hạn từ 4 - 6 ngày chấm 30 điểm; quá hạn từ 7 ngày trở lên chấm 0 điểm.
• Chất lượng thẩm định (Tối đa 50 điểm): Nếu báo cáo thẩm định thiếu nội dung bắt buộc theo luật định sẽ bị trừ 10 điểm/nội dung. Nếu văn bản sau khi ban hành bị bãi bỏ, đình chỉ do trái pháp luật mà Bộ Tư pháp không phát hiện ra trong quá trình thẩm định thì sẽ bị trừ 20 điểm.

3. Nhóm tiêu chí đánh giá trách nhiệm phối hợp thẩm định

Các Bộ, ngành được nêu tên phối hợp có trách nhiệm tham gia đầy đủ các cuộc họp hoặc gửi ý kiến bằng văn bản đúng hạn để nhận tối đa 100 điểm. Trường hợp không tham gia hoặc không có ý kiến đúng hạn sẽ bị chấm 0 điểm. Nếu ý kiến phối hợp hời hợt dẫn đến văn bản bị bãi bỏ do trái pháp luật thuộc phạm vi quản lý của mình, Bộ phối hợp cũng bị trừ 20 điểm.

4. Nhóm tiêu chí về việc trả lời Phiếu lấy ý kiến Thành viên Chính phủ

Để khắc phục tình trạng chậm trễ trong việc cho ý kiến tập thể, KPI quy định rõ: Trả lời phiếu đúng hạn đạt 100 điểm. Quá hạn từ 1 - 3 ngày chấm 90 điểm; quá hạn từ 4 - 6 ngày chấm 80 điểm; quá hạn từ 7 ngày trở lên hoặc không trả lời sẽ bị chấm 0 điểm.

5. Nhóm tiêu chí đánh giá Văn phòng Chính phủ

Văn phòng Chính phủ chịu trách nhiệm về tiến độ xử lý, trình hồ sơ lên Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Xử lý đúng hạn đạt 100 điểm; quá hạn từ 1 - 3 ngày chấm 90 điểm; quá hạn từ 4 - 6 ngày chấm 80 điểm; quá hạn từ 7 ngày trở lên chấm 0 điểm. Tiêu chí này do chính các Bộ chủ trì soạn thảo chấm điểm ngược lại cho Văn phòng Chính phủ.

6. Nhóm tiêu chí về tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện hồ sơ

Đánh giá tiến độ các Bộ, ngành trong việc thực hiện ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, lãnh đạo Chính phủ để hoàn thiện dự thảo. Trình đúng hạn đạt 100 điểm; quá hạn từ 1 - 3 ngày chấm 90 điểm; quá hạn từ 4 - 6 ngày chấm 80 điểm; quá hạn từ 7 ngày trở lên chấm 0 điểm.

Kỳ vọng nâng cao chất lượng thể chế

Việc lượng hóa công tác xây dựng pháp luật bằng điểm số KPI là một giải pháp vô cùng mạnh mẽ nhằm xóa bỏ tình trạng "nợ đọng" văn bản quy định chi tiết vốn kéo dài nhiều năm qua. Đồng thời, hệ số điều chỉnh K (theo số lượng văn bản chủ trì) sẽ được áp dụng để đảm bảo tính công bằng giữa các Bộ có khối lượng công việc lớn (như Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường) và các Bộ có ít văn bản hơn.

Với việc Quyết định 1205/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực, công tác xây dựng pháp luật hứa hẹn sẽ có những chuyển biến tích cực, nâng cao tính chịu trách nhiệm của người đứng đầu các Bộ, ngành, hướng tới một hệ thống thể chế đồng bộ, thống nhất, chất lượng và khả thi.