Kể từ ngày 20/9/2020, hệ thống quy định về xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức tại Việt Nam đã bước sang một trang mới với việc áp dụng Nghị định 112/2020/NĐ-CP. Đây không chỉ là văn bản hướng dẫn thuần túy mà còn là sự cụ thể hóa các nội dung mang tính đột phá của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019.

Công chức lãnh đạo không còn bị hạ bậc lương - Bước ngoặt trong quản lý cán bộ

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất và nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận chính là việc phân định rõ ràng các hình thức kỷ luật dựa trên vị trí công tác. Theo quy định tại khoản 15 Điều 1 Luật sửa đổi 2019:

"Hình thức giáng chức, cách chức chỉ áp dụng đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý; hình thức hạ bậc lương chỉ áp dụng đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý."

Để đồng bộ hóa, Điều 7 Nghị định 112/2020/NĐ-CP đã quy định cụ thể:

• Đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý: Áp dụng các hình thức: Khiển trách, Cảnh cáo, Hạ bậc lương, Buộc thôi việc.
• Đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý: Áp dụng các hình thức: Khiển trách, Cảnh cáo, Giáng chức, Cách chức, Buộc thôi việc.

Việc bãi bỏ hình thức hạ bậc lương đối với công chức lãnh đạo được xem là hợp lý, bởi lẽ đối với người đứng đầu, uy tín và trách nhiệm quản lý là quan trọng nhất. Khi vi phạm nghiêm trọng, việc hạ bậc lương không còn đủ sức răn đe mà phải thay thế bằng việc hạ chức vụ (giáng chức) hoặc tước bỏ chức vụ (cách chức).

Hệ thống tiêu chí mới: Phân loại mức độ vi phạm khoa học và chi tiết hơn

Thay vì liệt kê rời rạc các hành vi như tại Nghị định 34/2011/NĐ-CP trước đây, Nghị định 112/2020/NĐ-CP đã xây dựng một hệ thống tiêu chí đánh giá mức độ hậu quả của hành vi vi phạm để làm căn cứ áp dụng hình thức kỷ luật phù hợp:

• Hậu quả ít nghiêm trọng: Tác động trong phạm vi nội bộ, ảnh hưởng đến uy tín cơ quan.
• Hậu quả nghiêm trọng: Tác động ngoài phạm vi nội bộ, gây dư luận xấu trong nhân dân, làm giảm uy tín cơ quan.
• Hậu quả rất nghiêm trọng: Phạm vi tác động đến toàn xã hội, gây dư luận rất bức xúc.
• Hậu quả đặc biệt nghiêm trọng: Tác động sâu rộng đến toàn xã hội, gây dư luận đặc biệt bức xúc.

Chi tiết các nhóm hành vi vi phạm bị xử lý kỷ luật

Công chức sẽ bị xem xét kỷ luật nếu vi phạm các quy định về nghĩa vụ, những việc không được làm, nội quy cơ quan, đạo đức lối sống hoặc vi phạm pháp luật khi thi hành công vụ. Dưới đây là bảng tổng hợp các trường hợp điển hình:

Lời khuyên pháp lý cho cán bộ, công chức trong bối cảnh mới

Với việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính theo Nghị định 112/2020/NĐ-CP, mỗi cán bộ, công chức cần nâng cao ý thức trách nhiệm trong thực thi công vụ. Đặc biệt, cần lưu ý rằng việc xử lý kỷ luật hiện nay không chỉ căn cứ vào hành vi mà còn căn cứ vào thái độ tiếp thu, sửa chữa và nỗ lực khắc phục hậu quả để xem xét giảm nhẹ hoặc tăng nặng hình thức xử phạt.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Cán bộ, công chức sửa đổi 2019 và các văn bản hướng dẫn là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân cũng như hoàn thành tốt nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước giao phó.