Trong bối cảnh thị trường vàng những ngày giáp Tết Nguyên đán 2026 đang trở nên sôi động hơn bao giờ hết, người dân và các hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý đến những thay đổi quan trọng trong chính sách quản lý. Bắt đầu từ ngày 09/02/2026, Nghị định 340/2025/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực, mang theo những chế tài xử phạt hành chính nghiêm khắc chưa từng có đối với các hoạt động kinh doanh vàng bất hợp pháp.

Chế tài nghiêm khắc cho hành vi kinh doanh vàng miếng không phép

Kinh doanh vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước cấp phép. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại nhiều cơ sở kinh doanh "chui" hoặc giao dịch ngầm. Để chấm dứt tình trạng này, Điều 28 Nghị định 340/2025/NĐ-CP đã quy định mức phạt tiền rất cao nhằm tăng tính răn đe.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 8 Điều 28, các hành vi sau đây sẽ bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng:

• Sản xuất, kinh doanh mua, bán vàng miếng nhưng không có giấy phép sản xuất, kinh doanh mua, bán vàng miếng theo quy định;
• Thực hiện xuất khẩu hoặc nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng không có giấy phép do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp;
• Hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp có thẩm quyền cấp giấy phép theo quy định của pháp luật.

Mức phạt này áp dụng đối với cá nhân, và đối với tổ chức vi phạm, mức phạt tiền sẽ gấp đôi (lên tới 800 triệu đồng), tạo ra một áp lực tài chính cực lớn đối với bất kỳ ai có ý định lách luật.

Tịch thu tang vật - Hình phạt bổ sung "đau đớn" nhất

Nếu như mức phạt tiền hàng trăm triệu đồng đã đủ khiến người vi phạm lao đao, thì hình thức xử phạt bổ sung mới thực sự là đòn giáng mạnh vào các giao dịch vàng lậu. Tại điểm a khoản 9 Điều 28 của Nghị định này nêu rõ: Tịch thu số vàng đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 8 Điều này.

Điều này đồng nghĩa với việc, dù bạn giao dịch 1 lượng hay 100 lượng vàng miếng tại các cơ sở không phép, toàn bộ số vàng đó sẽ bị Nhà nước thu hồi hoàn toàn. Đây là biện pháp mạnh tay nhằm triệt tiêu động lực kinh doanh phi pháp, bảo vệ quyền lợi của những doanh nghiệp làm ăn chân chính và ổn định kinh tế vĩ mô.

Tổng hợp các mức phạt vi phạm khác cần lưu ý

Không chỉ tập trung vào vàng miếng, Nghị định 340/2025/NĐ-CP còn bao quát toàn bộ các khía cạnh của thị trường vàng với các mức phạt đa dạng:

• Phạt cảnh cáo: Áp dụng cho hành vi mua, bán vàng miếng với tổ chức tín dụng hoặc doanh nghiệp không có giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng; hoặc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán (khoản 1 Điều 28).
• Phạt từ 10 - 20 triệu đồng: Đối với hành vi tái phạm mua bán vàng miếng trái phép hoặc không thực hiện thanh toán qua tài khoản trong giao dịch vàng miếng (khoản 2 Điều 28).
• Phạt từ 30 - 50 triệu đồng: Cho các lỗi vi phạm về niêm yết giá, ghi nhãn hàng hóa đối với vàng trang sức, mỹ nghệ hoặc không công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định (khoản 3 Điều 28).
• Phạt từ 80 - 100 triệu đồng: Đối với hành vi mang vàng khi xuất cảnh, nhập cảnh vượt định mức quy định mà không khai báo hoặc không có giấy phép (khoản 4 Điều 28).

Lời khuyên pháp lý để giao dịch vàng an toàn trong năm mới 2026

Để bảo vệ tài sản và tránh những rắc rối pháp lý không đáng có trong dịp Tết Nguyên đán 2026, người dân và doanh nghiệp cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

1. Kiểm tra giấy phép: Chỉ thực hiện mua, bán vàng miếng tại các ngân hàng thương mại hoặc các doanh nghiệp lớn đã được Ngân hàng Nhà nước cấp phép chính thức. Đừng vì ham rẻ một vài giá mà giao dịch tại các tiệm vàng nhỏ lẻ không có chức năng kinh doanh vàng miếng.
2. Minh bạch hóa giao dịch: Luôn yêu cầu xuất hóa đơn tài chính đầy đủ. Đối với các giao dịch có giá trị lớn, bắt buộc phải thực hiện thanh toán qua tài khoản ngân hàng để đảm bảo tính hợp pháp và dễ dàng đối chiếu khi cần thiết.
3. Không dùng vàng làm tiền tệ: Tuyệt đối không sử dụng vàng để thanh toán tiền mua nhà, mua xe hay các dịch vụ khác. Vàng chỉ được coi là hàng hóa đặc biệt, không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam.

Đối với các doanh nghiệp kinh doanh vàng trang sức, cần rà soát lại toàn bộ quy trình ghi nhãn, niêm yết giá và công bố tiêu chuẩn chất lượng. Việc lơ là trong các khâu này có thể dẫn đến mức phạt hàng chục triệu đồng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu, thậm chí bị thu hồi giấy phép theo khoản 10 Điều 28.