Trong bối cảnh cơn sốt tiền thuật toán (tiền ảo) đang lan rộng tại Việt Nam vào đầu năm 2018, việc xác định mức giá điện cho các "xưởng đào" quy mô lớn đã trở thành vấn đề gây tranh cãi giữa các đơn vị điện lực và người sử dụng. Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, ngày 22/02/2018, Bộ Công Thương đã chính thức ban hành Công văn 1402/BCT-ĐTĐL hướng dẫn về giá bán điện cho hoạt động giải mã, khai thác đồng tiền ảo.

Xác định bản chất: Khai thác tiền ảo là hoạt động dịch vụ

Trước khi có hướng dẫn chính thức, nhiều cá nhân và tổ chức đã tận dụng kẽ hở để sử dụng điện giá sinh hoạt hoặc giá sản xuất (vốn thấp hơn) cho các dàn máy đào Bitcoin công suất lớn. Tuy nhiên, dựa trên ý kiến chuyên môn từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương đã đưa ra định nghĩa pháp lý rõ ràng cho hoạt động này.

Theo đó, hoạt động giải mã, khai thác các đồng tiền ảo như Bitcoin, Litecoin, Ethereum... thông qua hệ thống máy tính xử lý dữ liệu tự động thực chất là việc giải thuật toán để xác minh giao dịch mua bán trên mạng. Xét về bản chất, đây được coi là một loại hình dịch vụ công nghệ thông tin.

Hoạt động giải mã, khai thác đồng tiền ảo... mang tính chất làm dịch vụ thông qua việc giải thuật toán để xác minh giao dịch mua bán trên mạng. Vì vậy, điện năng sử dụng cho hoạt động này thuộc đối tượng áp dụng giá bán lẻ điện cho mục đích kinh doanh.

Áp giá điện kinh doanh: Đòn bẩy quản lý điện năng

Việc áp dụng giá điện kinh doanh thay vì giá sản xuất sẽ khiến chi phí vận hành của các xưởng đào tiền ảo tăng lên đáng kể. Theo quy định tại Thông tư 16/2014/TT-BCT về thực hiện giá bán điện, mức giá kinh doanh thường cao hơn so với giá sản xuất ở nhiều khung giờ, đặc biệt là giờ cao điểm.

Quyết định này của Bộ Công Thương không chỉ nhằm đảm bảo sự công bằng trong việc sử dụng tài nguyên điện quốc gia mà còn giúp giảm áp lực lên hệ thống lưới điện, vốn đang phải gánh chịu tải trọng lớn từ các thiết bị xử lý dữ liệu hoạt động 24/7.

Trách nhiệm của EVN và các Tổng công ty Điện lực

Tại văn bản này, Bộ Công Thương yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chỉ đạo sát sao các Tổng công ty Điện lực thành viên (như EVN Hà Nội, EVN TP.HCM, EVN miền Trung...) thực hiện rà soát và áp dụng đúng đối tượng giá điện. Các khách hàng có hệ thống máy tính xử lý dữ liệu tự động phục vụ khai thác tiền ảo phải được chuyển đổi sang biểu giá kinh doanh ngay lập tức.

Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát mục đích sử dụng điện thực tế của khách hàng cũng cần được tăng cường để tránh tình trạng trục lợi chính sách giá điện. Điều này phù hợp với tinh thần của Luật Điện lực 2004 và các văn bản hướng dẫn thi hành về việc sử dụng điện đúng mục đích đã đăng ký trong hợp đồng.

Như vậy, kể từ thời điểm tháng 3/2018, các cá nhân và doanh nghiệp tham gia vào thị trường tiền ảo tại Việt Nam cần tính toán lại bài toán kinh tế khi chi phí năng lượng đầu vào chính thức được điều chỉnh theo khung giá kinh doanh chuyên nghiệp.