Giai đoạn nửa cuối năm 2025 hứa hẹn sẽ mang đến những chuyển biến sâu rộng trong môi trường kinh doanh hộ gia đình tại Việt Nam. Không còn là sự lựa chọn tự nguyện, những quy định mới từ Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và lộ trình cải cách hành chính sẽ trực tiếp tác động đến túi tiền và cách thức vận hành của hàng triệu chủ hộ.

Chủ hộ kinh doanh chính thức gia nhập diện đóng BHXH bắt buộc

Một trong những thay đổi quan trọng nhất chính là việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc. Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, chủ hộ kinh doanh (có đăng ký kinh doanh) sẽ chính thức thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/7/2025.

Về mức đóng, điểm d khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nêu rõ chủ hộ được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng nhưng không thấp hơn mức tham chiếu. Trong bối cảnh mức lương cơ sở hiện nay là 2,34 triệu đồng theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP, mức đóng thấp nhất hàng tháng sẽ rơi vào khoảng 585.000 đồng (tương ứng tỷ lệ 25%).

"Chủ hộ kinh doanh được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng."

Sự thay đổi này mang lại lưới an sinh vững chắc hơn cho người lao động khu vực phi chính thức, giúp họ tiếp cận các chế độ hưu trí, tử tuất, ốm đau và thai sản vốn trước đây chỉ dành cho khối doanh nghiệp.

'Cuộc cách mạng' thủ tục: Đăng ký kinh doanh chuyển về UBND cấp xã

Song song với thay đổi về bảo hiểm, quy trình hành chính đối với hộ kinh doanh cũng có bước ngoặt lịch sử. Theo lộ trình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, các cơ quan hành chính cấp huyện sẽ dần được tinh gọn, giải thể để chuyển giao thẩm quyền về cơ sở.

Cụ thể, căn cứ Nghị định 125/2025/NĐ-CP, từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền giải quyết các thủ tục thành lập, thay đổi nội dung đăng ký hoặc chấm dứt hoạt động của hộ kinh doanh sẽ được chuyển giao từ Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện sang Ủy ban nhân dân cấp xã.

Việc đưa cơ quan đăng ký kinh doanh về sát dân hơn được kỳ vọng sẽ giảm thiểu thời gian đi lại, chi phí tuân thủ cho người dân. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức lớn về năng lực chuyên môn và hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin tại cấp xã để đảm bảo tính thông suốt trong việc cấp mã số thuế và giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Lời khuyên pháp lý: Các hộ kinh doanh đang có ý định mở rộng quy mô hoặc thay đổi thông tin cần theo dõi sát sao các hướng dẫn từ địa phương để thực hiện đúng quy trình chuyển đổi, tránh gián đoạn hoạt động kinh doanh trong giai đoạn giao thoa chính sách này.