Chỉ còn chưa đầy 10 ngày nữa, hàng loạt các quy định mới mang tính bước ngoặt trong ngành giáo dục sẽ chính thức có hiệu lực thi hành. Đây là thời điểm mà mọi giáo viên, từ bậc mầm non đến trung học phổ thông, cần nắm vững các thay đổi về chế độ hợp đồng, tiền lương và tiêu chuẩn nghề nghiệp để đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình.

1. Chấm dứt kỷ nguyên "biên chế suốt đời" với giáo viên tuyển dụng mới

Một trong những thay đổi nhận được sự quan tâm lớn nhất chính là việc thay đổi loại hợp đồng làm việc. Theo quy định cũ tại Điều 25 Luật Viên chức 2010, hợp đồng không xác định thời hạn (thường gọi là biên chế) được áp dụng khá rộng rãi sau khi viên chức hoàn thành hợp đồng xác định thời hạn.

Tuy nhiên, kể từ ngày 01/7/2020, theo khoản 2 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Viên chức 2019, loại hợp đồng này chỉ còn áp dụng cho 03 trường hợp đặc biệt:

• Viên chức được tuyển dụng trước ngày 01/7/2020;
• Cán bộ, công chức chuyển sang làm viên chức;
• Người được tuyển dụng làm viên chức làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Như vậy, những giáo viên trúng tuyển mới từ sau ngày 01/7/2020 sẽ phải ký kết hợp đồng làm việc xác định thời hạn (từ 12 tháng đến 60 tháng). Điều này đồng nghĩa với việc khái niệm "biên chế suốt đời" sẽ dần được thay thế bằng cơ chế hợp đồng linh hoạt hơn, đòi hỏi giáo viên phải không ngừng nỗ lực nâng cao năng lực chuyên môn.

2. Lương cơ sở tạm dừng điều chỉnh do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19

Theo lộ trình ban đầu tại Nghị quyết 86/2019/QH14, mức lương cơ sở dự kiến sẽ tăng lên 1,6 triệu đồng/tháng từ ngày 01/7/2020. Tuy nhiên, trước những diễn biến phức tạp và tác động tiêu cực của dịch COVID-19 đến nền kinh tế, Quốc hội đã đưa ra quyết định quan trọng tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV.

Quốc hội đồng ý chưa điều chỉnh mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và lương hưu từ ngày 01/7/2020.

Do đó, mức lương cơ sở của giáo viên vẫn sẽ giữ nguyên ở mức 1,49 triệu đồng/tháng. Đây là sự chia sẻ cần thiết của đội ngũ nhà giáo đối với khó khăn chung của đất nước trong giai đoạn phòng chống dịch bệnh.

3. Bãi bỏ phụ cấp thâm niên nghề giáo - Bước ngoặt cải cách tiền lương

Đây là nội dung gây nhiều trăn trở nhất trong cộng đồng giáo viên. Theo Luật Giáo dục 2019 chính thức có hiệu lực từ 01/7/2020, quy định về phụ cấp thâm niên đã không còn xuất hiện trong cơ cấu tiền lương của nhà giáo.

Thay vào đó, giáo viên sẽ được xếp lương phù hợp với vị trí việc làm và lao động nghề nghiệp. Mặc dù việc bãi bỏ phụ cấp thâm niên là để thực hiện tinh thần cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27-NQ/TW, nhưng do lương cơ sở chưa tăng, Chính phủ có thể sẽ có những hướng dẫn cụ thể hơn trong thời gian tới để đảm bảo thu nhập thực tế của giáo viên không bị giảm sút đột ngột.

4. Đồng loạt nâng chuẩn trình độ đào tạo theo lộ trình mới

Điều 72 Luật Giáo dục 2019 đã nâng mức chuẩn trình độ đào tạo của giáo viên các cấp so với trước đây:

• Giáo viên mầm non: Phải có bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm trở lên (trước đây là trung cấp);
• Giáo viên tiểu học, THCS, THPT: Phải có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên trở lên (trước đây tiểu học chỉ cần trung cấp, THCS cần cao đẳng).

Tuy nhiên, các thầy cô không cần quá lo lắng vì luật cũng quy định rõ việc nâng chuẩn sẽ được thực hiện theo lộ trình cụ thể do Chính phủ quy định, không bắt buộc tất cả phải đạt chuẩn ngay lập tức vào ngày 01/7/2020.

5. Quy định nghiêm ngặt về bồi hoàn học phí với sinh viên sư phạm

Nhằm nâng cao trách nhiệm của người học và hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, khoản 4 Điều 85 Luật Giáo dục 2019 quy định:

Người được hỗ trợ tiền đóng học phí và chi phí sinh hoạt sau 02 năm kể từ khi tốt nghiệp nếu không công tác trong ngành giáo dục hoặc công tác không đủ thời gian thì phải bồi hoàn khoản kinh phí mà Nhà nước đã hỗ trợ.

Quy định này nhằm đảm bảo nguồn nhân lực sư phạm được đào tạo ra sẽ phục vụ đúng mục tiêu phát triển giáo dục của quốc gia, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư của xã hội.

Tóm lại, những thay đổi từ ngày 01/7/2020 vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để ngành giáo dục chuyên nghiệp hóa đội ngũ. Các thầy cô cần chủ động cập nhật thông tin và chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho một giai đoạn mới đầy năng động và trách nhiệm.