Từ ngày 15/5/2024, cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tại Việt Nam chính thức có sự thay đổi quan trọng. Thay vì chu kỳ 6 tháng như trước đây, giá điện hiện nay có thể được xem xét điều chỉnh định kỳ 3 tháng một lần. Đây là nội dung trọng tâm tại Quyết định 05/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Rút ngắn chu kỳ điều chỉnh: Linh hoạt theo thị trường

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc rút ngắn thời gian tối thiểu giữa hai lần điều chỉnh giá điện. Cụ thể, thời gian điều chỉnh giá bán điện bình quân tối thiểu là 03 tháng kể từ lần điều chỉnh gần nhất. Việc rút ngắn chu kỳ này giúp giá điện phản ánh kịp thời hơn những biến động của chi phí đầu vào như giá nhiên liệu (than, khí, dầu), tỷ giá ngoại tệ và cơ cấu sản lượng điện phát.

Theo quy định mới, giá bán điện bình quân sẽ được tính toán dựa trên cơ sở cập nhật chi phí khâu phát điện, chi phí mua điện từ các nhà máy cung cấp dịch vụ phụ trợ và các khoản chi phí khác chưa được tính vào giá điện trước đó.

Khi nào giá điện được phép tăng hoặc giảm?

Cơ chế mới quy định rõ các ngưỡng biến động để thực hiện điều chỉnh giá. Điều này đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi của cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng:

• Trường hợp giảm giá: Khi giá bán điện bình quân tính toán giảm từ 1% trở lên so với giá hiện hành, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có trách nhiệm thực hiện giảm giá tương ứng.
• Trường hợp tăng giá: Giá điện chỉ được xem xét tăng khi mức biến động tăng từ 3% trở lên so với giá hiện hành.

Thẩm quyền quyết định mức tăng giá điện

Để kiểm soát tác động đến kinh tế vĩ mô, Chính phủ phân cấp thẩm quyền quyết định việc tăng giá điện theo các mức độ khác nhau:

• Mức tăng từ 3% đến dưới 5%: EVN được quyền tự quyết định điều chỉnh tăng giá sau khi báo cáo Bộ Công Thương.
• Mức tăng từ 5% đến dưới 10%: EVN phải báo cáo và được Bộ Công Thương chấp thuận trước khi thực hiện.
• Mức tăng từ 10% trở lên: Đây là mức ảnh hưởng lớn, do đó Bộ Công Thương sẽ chủ trì kiểm tra, rà soát và lấy ý kiến Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan trước khi trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến.

"Quyết định 05/2024/QĐ-TTg quy định: Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 10% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành hoặc ảnh hưởng đến tình hình kinh tế vĩ mô, Bộ Công Thương chủ trì kiểm tra, rà soát và gửi lấy ý kiến Bộ Tài chính và các Bộ, cơ quan liên quan."

Kỳ vọng về sự minh bạch và ổn định năng lượng

Việc áp dụng chu kỳ 3 tháng không đồng nghĩa với việc giá điện sẽ tăng liên tục. Mục tiêu của chính sách là tạo ra một cơ chế vận hành theo tín hiệu thị trường, giúp EVN cân đối tài chính và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Đối với người dân, việc nắm bắt lộ trình điều chỉnh này sẽ giúp chủ động hơn trong việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.

Quy định này đã chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2024, thay thế cho Quyết định 24/2017/QĐ-TTg trước đây.