Trong nỗ lực đẩy mạnh tiến trình tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước, ngày 15/09/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 41/2015/QĐ-TTg về việc bán cổ phần theo lô. Đây được xem là một bước đi chiến lược nhằm tháo gỡ những rào cản về thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư chiến lược tham gia sâu rộng vào quá trình thoái vốn tại các doanh nghiệp đại chúng chưa niêm yết.

Cơ chế bán cổ phần theo lô: Minh bạch và chuyên nghiệp

Theo quy định tại Quyết định 41/2015/QĐ-TTg, việc bán cổ phần theo lô phải được thực hiện công khai thông qua hình thức đấu giá tại các Sở Giao dịch chứng khoán. Điều này đảm bảo tính cạnh tranh và minh bạch tối đa cho tài sản Nhà nước. Đối tượng áp dụng bao gồm các công ty cổ phần chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên thị trường UpCOM, nơi các Bộ, ngành, tập đoàn kinh tế và tổng công ty Nhà nước đang nắm giữ vốn.

Một điểm đáng chú ý là phương án bán cổ phần theo lô phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt với các tiêu chí khắt khe về số lượng cổ phần mỗi lô (không thấp hơn 5% vốn điều lệ), giá khởi điểm và đặc biệt là tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư. Việc chia nhỏ hoặc gộp lô cổ phần tùy thuộc vào tình hình thị trường, nhưng mỗi phiên đấu giá chỉ được phép bán 01 lô duy nhất.

Đặc quyền miễn trừ chào mua công khai: 'Nút thắt' đã được tháo gỡ

Trước đây, theo quy định chung của Luật Chứng khoán 2006 và các văn bản hướng dẫn, việc mua một lượng lớn cổ phần dẫn đến nắm giữ quyền kiểm soát thường phải trải qua thủ tục chào mua công khai phức tạp và tốn kém thời gian. Tuy nhiên, tại Điều 7 Quyết định 41/2015/QĐ-TTg, Thủ tướng đã khẳng định:

"Nhà đầu tư tham gia đấu giá cổ phần theo lô không phải thực hiện chào mua công khai theo quy định của pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán."

Quy định này giúp nhà đầu tư tiết kiệm đáng kể chi phí và thời gian, đồng thời tạo động lực để các dòng vốn lớn chảy vào doanh nghiệp Nhà nước một cách nhanh chóng hơn. Đây là một sự ưu tiên đặc biệt dành cho các giao dịch thoái vốn Nhà nước theo lô, nhằm đạt được mục tiêu cổ phần hóa đúng lộ trình.

Tiêu chuẩn khắt khe đối với nhà đầu tư 'ôm' lô lớn

Dù được hưởng ưu đãi về thủ tục, nhưng các nhà đầu tư muốn tham gia đấu giá theo lô phải đáp ứng những điều kiện năng lực nghiêm ngặt. Không chỉ dừng lại ở năng lực tài chính vững mạnh, nhà đầu tư còn phải chứng minh được sự gắn bó lợi ích lâu dài với doanh nghiệp thông qua các cam kết cụ thể:

• Sử dụng lao động: Có phương án tiếp tục sử dụng và đảm bảo quyền lợi cho đội ngũ lao động hiện có của doanh nghiệp.
• Hỗ trợ quản trị: Nâng cao năng lực quản trị, chuyển giao công nghệ mới và hiện đại hóa quy trình sản xuất.
• Phát triển thị trường: Hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng mạng lưới kinh doanh, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước.

Việc áp dụng Quyết định 41/2015/QĐ-TTg từ tháng 9/2015 được kỳ vọng sẽ tạo ra một làn sóng đầu tư mới, giúp Nhà nước thu hồi vốn hiệu quả tại các doanh nghiệp không cần nắm giữ cổ phần chi phối, đồng thời mang lại luồng sinh khí mới cho quản trị doanh nghiệp sau thoái vốn.