Bước ngoặt mới trong quản lý cung ứng thuốc y tế

Ngày 25/10/2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với ngành y tế Việt Nam khi Thông tư 40/2025/TT-BYT chính thức có hiệu lực thi hành. Văn bản này thay thế hoàn toàn Thông tư 07/2024/TT-BYT, được kỳ vọng sẽ là "chìa khóa" tháo gỡ những vướng mắc tồn đọng bấy lâu nay trong công tác đấu thầu, mua sắm thuốc tại các bệnh viện công lập.

Theo quy định tại Điều 1 Thông tư 40/2025/TT-BYT, phạm vi điều chỉnh bao gồm các loại thuốc hóa dược, sinh phẩm, vắc xin, thuốc dược liệu và cả khí y tế. Tuy nhiên, Thông tư cũng loại trừ một số trường hợp đặc biệt như thuốc đặt hàng Nhà nước, máu và chế phẩm máu, hoặc thuốc mua bằng nguồn vốn tự chủ của các đơn vị Nhóm 1 và Nhóm 2 (trừ khi đơn vị tự nguyện áp dụng).

Phân chia gói thầu: Khoa học và minh bạch hơn

Một trong những điểm cốt lõi của quy định mới là việc phân chia chi tiết các nhóm thuốc trong gói thầu để đảm bảo tính cạnh tranh và chất lượng kỹ thuật. Cụ thể:

• Gói thầu thuốc generic: Được chia thành 05 nhóm dựa trên tiêu chuẩn GMP, chứng minh tương đương sinh học và xuất xứ sản xuất.
• Gói thầu thuốc biệt dược gốc: Dành riêng cho các thuốc biệt dược gốc hoặc sinh phẩm tham chiếu do Bộ Y tế công bố.
• Gói thầu thuốc dược liệu và thuốc cổ truyền: Phân thành 04 nhóm, ưu tiên các sản phẩm đạt chuẩn GACP và sản xuất tại Việt Nam.
• Gói thầu dược liệu và vị thuốc cổ truyền: Chia thành 03 nhóm căn cứ vào mức độ đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Việc xác định giá gói thầu hiện nay không chỉ căn cứ vào Luật Đấu thầu 2023 mà còn phải tuân thủ các hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Luật số 90/2025/QH15. Nguyên tắc "trần giá" được áp dụng nghiêm ngặt, đảm bảo giá kế hoạch của các nhóm kỹ thuật thấp không được cao hơn nhóm kỹ thuật cao hơn.

Cơ chế linh hoạt: Giải pháp cho tình trạng thiếu thuốc cục bộ

Điểm mới đáng chú ý tại Điều 15 Thông tư 40/2025/TT-BYT là cho phép thay thế thuốc trong quá trình thực hiện hợp đồng nếu có sự thay đổi về giấy phép hoặc cơ sở sản xuất, miễn là tiêu chuẩn chất lượng không thấp hơn thuốc đã trúng thầu. Điều này giúp các bệnh viện chủ động hơn khi nhà thầu gặp sự cố cung ứng bất khả kháng.

"Cơ sở y tế công lập có trách nhiệm thực hiện tối thiểu 80% giá trị hợp đồng đã ký kết. Riêng đối với các loại thuốc kiểm soát đặc biệt hoặc dịch truyền, tỷ lệ này có thể giảm xuống mức tối thiểu 50% để phù hợp với đặc thù sử dụng."

Bên cạnh đó, cơ chế điều tiết thuốc giữa các cơ sở y tế trong mua sắm tập trung cũng được quy định rõ ràng. Khi một bệnh viện sử dụng hết số lượng thuốc được phân bổ, đơn vị mua sắm tập trung có thể điều chuyển thuốc từ các đơn vị chưa dùng hết hoặc áp dụng tùy chọn mua thêm (không quá số lượng trong kế hoạch) để đảm bảo không gián đoạn việc điều trị cho nhân dân.

Với những quy định chi tiết và sát thực tế, Thông tư 40/2025/TT-BYT được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường đấu thầu minh bạch, hiệu quả, giúp các cơ sở y tế công lập tự tin hơn trong việc mua sắm, từ đó nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh trong giai đoạn mới.