Việc tái cơ cấu Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ trong giai đoạn cuối năm 2010. Để đảm bảo an sinh xã hội và quyền lợi hợp pháp của người lao động trong quá trình chuyển đổi này, ngày 24/12/2010, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 87/2010/QĐ-TTg. Đây được xem là "phao cứu sinh" quan trọng giúp các doanh nghiệp giải quyết bài toán nợ lương và bảo hiểm kéo dài.

Đối tượng và phạm vi áp dụng chính sách vay vốn

Theo quy định tại Điều 1 Quyết định 87/2010/QĐ-TTg, các đối tượng được tiếp cận nguồn vốn vay từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam bao gồm:

• Các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin).
• Các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines) đã được tiếp nhận chuyển giao từ Vinashin theo Quyết định 926/QĐ-TTg ngày 18/6/2010.

Điều kiện tiên quyết là các đơn vị này đang nợ tiền lương, bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) hoặc các khoản trợ cấp thôi việc, mất việc làm của người lao động và có nhu cầu vay vốn để tất toán các khoản nợ này.

Cơ chế vay vốn ưu đãi: Lãi suất 0% và thời hạn linh hoạt

Điểm đáng chú ý nhất của chính sách này chính là mức lãi suất cho vay cực kỳ ưu đãi. Cụ thể:

• Lãi suất cho vay: Bằng 0% (không phần trăm).
• Mức vay tối đa: Bằng tổng kinh phí chi trả các khoản nợ lương, bảo hiểm và trợ cấp (bao gồm cả lãi phát sinh do chậm nộp) tính đến ngày 31/10/2010 và kéo dài đến hết ngày 31/12/2011.
• Thời hạn vay: Tối đa là 12 tháng.

Nguồn vốn này sẽ được giải ngân trực tiếp để chi trả cho người lao động và đóng nộp cho cơ quan bảo hiểm, giúp khôi phục quyền lợi về an sinh xã hội cho hàng vạn công nhân ngành tàu thủy.

Hỗ trợ người lao động mất việc làm: Tạo nghề và chuyển đổi nghề nghiệp

Đối với những lao động bị mất việc làm trong năm 2010 và 2011 do quá trình tái cơ cấu, Chính phủ cũng dành riêng những chính sách hỗ trợ thiết thực tại Điều 2 Quyết định 87/2010/QĐ-TTg:

• Vay vốn tự tạo việc làm: Người lao động có thể vay vốn từ Quỹ Quốc gia về việc làm để khởi nghiệp hoặc tự tạo sinh kế mới.
• Vay vốn học nghề: Áp dụng theo cơ chế của Quyết định 157/2007/QĐ-TTg về tín dụng đối với học sinh, sinh viên để chuyển đổi nghề nghiệp phù hợp với nhu cầu thị trường.

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý

Để chính sách đi vào cuộc sống, Thủ tướng yêu cầu các doanh nghiệp phải phối hợp chặt chẽ với Công đoàn cơ sở và cơ quan BHXH để lập danh sách đối chiếu nợ chính xác. Trong vòng 10 ngày kể từ khi nhận được khoản vay, doanh nghiệp bắt buộc phải hoàn tất việc chi trả lương và đóng bảo hiểm cho người lao động.

Bộ Tài chính, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng Ngân hàng Phát triển Việt Nam có trách nhiệm giám sát chặt chẽ quá trình sử dụng vốn, đảm bảo đúng mục đích, đúng đối tượng, tránh thất thoát lãng phí nguồn lực quốc gia.

"Quyết định này không chỉ là giải pháp tài chính mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với đời sống của người lao động trong những giai đoạn khó khăn nhất của doanh nghiệp nhà nước."

Quyết định 87/2010/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/02/2011, hứa hẹn sẽ tạo ra bước ngoặt trong việc ổn định tâm lý và đời sống cho đội ngũ công nhân ngành đóng tàu Việt Nam.