Trong nỗ lực thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, Chính phủ Việt Nam đang thực hiện một cuộc cải cách sâu rộng về hệ thống chính sách an sinh xã hội. Thay vì những khoản hỗ trợ mang tính chất "cấp phát" đơn thuần, bối cảnh năm 2017 đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình hỗ trợ có điều kiện, gắn liền với trách nhiệm và nỗ lực tự thân của người thụ hưởng.

Rà soát và tích hợp chính sách: Gọn đầu mối, rõ trách nhiệm

Theo nội dung tại Quyết định 1259/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Kế hoạch rà soát, tích hợp chính sách giảm nghèo giai đoạn 2017-2018. Mục tiêu cốt lõi là khắc phục tình trạng chồng chéo, dàn trải của các văn bản pháp luật hiện hành, từ đó tập trung nguồn lực vào những chương trình thực sự hiệu quả.

Kế hoạch đề ra mục tiêu 100% các Bộ, ngành và địa phương phải chủ động rà soát, đánh giá tác động của các chính sách đang thực hiện. Những quy định không còn phù hợp hoặc gây lãng phí sẽ bị bãi bỏ hoặc sửa đổi theo hướng tập trung, gọn đầu mối. Điều này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính mà còn đảm bảo tính minh bạch trong việc phân bổ ngân sách nhà nước.

Từ "cho không" sang "hỗ trợ có điều kiện": Thay đổi tư duy thụ hưởng

Điểm nhấn quan trọng nhất trong định hướng mới là việc giảm dần các chính sách hỗ trợ mang tính chất "cho không". Thay vào đó, Nhà nước sẽ tăng cường các chính sách hỗ trợ có điều kiện gắn với đối tượng, địa bàn và thời hạn thụ hưởng cụ thể. Phương thức này nhằm tạo ra động lực để người nghèo tích cực tham gia vào các hoạt động sản xuất, học nghề và phát triển kinh tế hộ gia đình.

Việc chuyển đổi này phù hợp với tinh thần của Quyết định 1722/QĐ-TTg về Chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020. Theo đó, người dân không còn là đối tượng thụ động nhận quà tặng, mà trở thành chủ thể trực tiếp tham gia vào quá trình thoát nghèo dưới sự hướng dẫn và hỗ trợ nguồn lực từ phía cơ quan chức năng.

Ưu tiên nguồn lực cho vùng khó khăn và sinh kế bền vững

Bên cạnh việc thay đổi phương thức hỗ trợ, Chính phủ cũng nhấn mạnh việc ưu tiên nguồn lực đầu tư cho các vùng đặc biệt khó khăn, bao gồm:

• Các huyện nghèo, xã biên giới, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển và hải đảo.
• Vùng đồng bào dân tộc thiểu số có tỷ lệ hộ nghèo cao.
• Đầu tư vào hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh.

Nguồn lực trung hạn của Nhà nước sẽ được cân đối để tập trung vào hỗ trợ sinh kế, giúp người dân tiếp cận với các tiến bộ khoa học kỹ thuật, giống cây trồng, vật nuôi và thị trường tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, công tác tuyên truyền, giáo dục sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao ý thức, xóa bỏ tư duy trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước.

Với lộ trình rà soát và tích hợp chặt chẽ, dự kiến đến năm 2018, hệ thống chính sách giảm nghèo sẽ trở nên đồng bộ và hiệu quả hơn, tạo tiền đề vững chắc để hoàn thành các mục tiêu an sinh xã hội trong giai đoạn 2016-2020.