Trong nỗ lực nhằm minh bạch hóa hoạt động của bộ máy hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác thông tin, tuyên truyền, Chính phủ đã ban hành Nghị định 09/2017/NĐ-CP quy định chi tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước vào ngày 09/02/2017.

Bước ngoặt trong tính minh bạch: Công khai thông tin liên lạc cá nhân

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất và được giới báo chí đặc biệt quan tâm tại Nghị định này chính là yêu cầu khắt khe về việc công khai danh tính và cách thức liên hệ của người phát ngôn. Theo đó, không chỉ dừng lại ở việc định danh, các cơ quan hành chính nhà nước phải có trách nhiệm đưa thông tin của người phát ngôn ra ánh sáng.

Cụ thể, tại khoản 5 Điều 3 Nghị định 09/2017/NĐ-CP quy định rõ:

Họ tên, chức vụ, số điện thoại và địa chỉ thư điện tử của người phát ngôn phải được công bố bằng văn bản cho cơ quan quản lý nhà nước về báo chí và phải được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử của cơ quan hành chính nhà nước.

Quy định này được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng phóng viên phải "vất vả" tìm kiếm đầu mối liên hệ hoặc bị đùn đẩy trách nhiệm khi cần xác minh thông tin sự việc nóng tại địa phương.

Xác định rõ diện diện người phát ngôn từ Trung ương đến địa phương

Nghị định cũng phân định rạch ròi các đối tượng thực hiện phát ngôn để đảm bảo tính thống nhất và chính xác của thông tin cung cấp. Đối với các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Tổng cục và UBND cấp tỉnh, người phát ngôn là người đứng đầu hoặc người được giao nhiệm vụ, ủy quyền phát ngôn.

Riêng đối với cấp cơ sở - nơi thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với các vấn đề dân sinh, Điều 3 của Nghị định nêu rõ:

• Tại UBND cấp huyện và cấp xã: Người thực hiện phát ngôn là Chủ tịch UBND huyện hoặc xã.
• Trường hợp Chủ tịch không thể thực hiện phát ngôn thì phải ủy quyền cho cấp phó thực hiện.

Đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin

Không chỉ bó hẹp trong các cuộc họp báo truyền thống, Điều 4 Nghị định 09/2017/NĐ-CP đã mở rộng các hình thức phát ngôn để phù hợp với thời đại công nghệ số. Các hình thức bao gồm:

1. Tổ chức họp báo định kỳ hoặc đột xuất.
2. Đăng tải nội dung trên Cổng thông tin điện tử hoặc trang mạng xã hội chính thức của cơ quan.
3. Phát ngôn trực tiếp hoặc trả lời phỏng vấn báo chí.
4. Gửi thông cáo báo chí qua văn bản hoặc thư điện tử.
5. Cung cấp thông tin tại các cuộc giao ban báo chí do Trung ương hoặc địa phương tổ chức.

Việc cho phép cung cấp thông tin qua mạng xã hội chính thức cho thấy sự linh hoạt và cầu thị của Chính phủ trong việc tiếp cận dư luận xã hội một cách nhanh chóng nhất.

Hiệu lực thi hành và sự thay thế cần thiết

Nghị định 09/2017/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 30/03/2017. Kể từ thời điểm này, Quyết định 25/2013/QĐ-TTg ngày 04/05/2013 của Thủ tướng Chính phủ sẽ hết hiệu lực.

Với những quy định chặt chẽ và tiến bộ, Nghị định mới này được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp, cởi mở giữa cơ quan nhà nước và các cơ quan thông tấn, báo chí, góp phần đẩy lùi những thông tin sai lệch và tăng cường niềm tin của nhân dân vào sự điều hành của Chính phủ.