Thực hiện nhiệm vụ chiến lược được Bộ trưởng Bộ Tư pháp giao phó, các đơn vị chuyên môn đã phối hợp cùng các chuyên gia pháp lý hàng đầu triển khai Đề án xây dựng Bộ Chỉ số đánh giá mức độ hoàn thiện thể chế pháp luật kinh doanh cấp tỉnh (PBLI). Đây là một phần trong lộ trình hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết 140/NQ-CP năm 2025 của Chính phủ.

Tầm nhìn chiến lược từ Nghị quyết 140/NQ-CP và kỷ nguyên mới của pháp luật

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, việc đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật trở thành yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết. Nghị quyết 66-NQ/TW năm 2025 của Ban Chấp hành Trung ương đã xác định rõ mục tiêu tạo đột phá về thể chế để khơi thông nguồn lực phát triển. Bộ Chỉ số PBLI chính là công cụ cụ thể hóa tầm nhìn này tại cấp địa phương.

Tại buổi làm việc mới đây, lãnh đạo Bộ Tư pháp nhấn mạnh rằng việc xây dựng Bộ Chỉ số không chỉ đơn thuần là một nhiệm vụ nghiên cứu mà là một cuộc cách mạng trong cách tiếp cận quản trị nhà nước bằng pháp luật. Thay vì đánh giá định tính, PBLI sẽ đưa ra các tiêu chí định lượng khắt khe để đo lường hiệu quả vận hành của bộ máy chính quyền địa phương trong lĩnh vực kinh tế.

Vai trò của Bộ Chỉ số PBLI trong việc "định lượng" chất lượng thể chế

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là sự thiếu đồng bộ và minh bạch trong việc ban hành văn bản pháp luật tại các tỉnh, thành phố. Nếu không có một thước đo khoa học, việc kiểm soát chất lượng văn bản sẽ gặp nhiều hạn chế. Bộ Chỉ số PBLI được thiết kế để nhận diện rõ các "điểm nghẽn" pháp lý, từ đó hỗ trợ chính quyền địa phương điều chỉnh kịp thời.

Theo báo cáo chuyên môn, Bộ Chỉ số sẽ tập trung vào các nhóm tiêu chí chính bao gồm: tính thống nhất, tính khả thi, tính minh bạch và chi phí tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Điều này giúp tạo ra một cơ sở tham chiếu khách quan, thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh giữa các tỉnh trong việc cải thiện môi trường đầu tư.

Phân cấp, phân quyền và trách nhiệm của chính quyền địa phương

Dựa trên các quy định mới nhất của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, việc phân cấp, phân quyền đang được đẩy mạnh. Tuy nhiên, đi kèm với quyền hạn là trách nhiệm giải trình và năng lực ban hành văn bản quy phạm pháp luật (QPPL).

Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật cấp tỉnh và cấp xã

Theo quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025, chính quyền cấp tỉnh và cấp xã có thẩm quyền ban hành văn bản để cụ thể hóa các quy định của Trung ương phù hợp với đặc thù địa phương. Đề án PBLI thực hiện nhiệm vụ rà soát kỹ lưỡng các nhiệm vụ này để đảm bảo không có sự chồng chéo hoặc lạm quyền.

"Việc xác định rõ ranh giới pháp lý đối với thẩm quyền ban hành văn bản của chính quyền địa phương là nội dung then chốt, giúp Bộ Chỉ số tập trung đánh giá đúng những lĩnh vực mà địa phương có trách nhiệm trực tiếp xây dựng và hoàn thiện thể chế."

Hướng tới sự minh bạch và lợi thế cạnh tranh bền vững

Kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Tư pháp yêu cầu nhóm nghiên cứu tiếp tục bám sát thực tiễn, đặc biệt là các phản hồi từ cộng đồng doanh nghiệp. Mục tiêu cuối cùng của Bộ Chỉ số PBLI không chỉ là để xếp hạng, mà là để hỗ trợ các địa phương tự hoàn thiện, biến thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh bền vững trong thu hút đầu tư.

Trong thời gian tới, Bộ Tư pháp sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để đưa Bộ Chỉ số này vào thực tiễn áp dụng, đảm bảo tính hiệu quả và sự đón nhận từ các địa phương trên cả nước, góp phần xây dựng một hệ thống pháp luật kinh doanh đồng bộ, hiện đại và hội nhập.