Trong hệ thống hành chính nhà nước, việc nâng ngạch luôn được coi là một trong những cột mốc quan trọng nhất đối với mỗi công chức. Nó không chỉ khẳng định trình độ chuyên môn mà còn gắn liền với quyền lợi về lương bổng và vị trí công tác. Tuy nhiên, rào cản từ các kỳ thi nâng ngạch đôi khi khiến nhiều người có năng lực thực tế nhưng lại "ngại" thi cử cảm thấy áp lực. Tin vui là từ ngày 01/7/2020, cánh cửa nâng ngạch sẽ rộng mở hơn bao giờ hết với sự xuất hiện của hình thức xét nâng ngạch.

Bước ngoặt mới: Nâng ngạch không chỉ còn là 'cuộc chiến' phòng thi

Theo quy định hiện hành tại Luật cán bộ, công chức 2008, cụ thể là tại khoản 1 Điều 44, việc nâng ngạch công chức bắt buộc phải thông qua thi tuyển. Điều này đôi khi tạo ra sự cứng nhắc, chưa thực sự khuyến khích những cá nhân có thành tích đặc biệt xuất sắc hoặc những người đang giữ trọng trách lãnh đạo.

Nhận thấy bất cập đó, Quốc hội đã thông qua Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019. Điểm mới đáng chú ý nhất chính là việc bổ sung hình thức xét nâng ngạch bên cạnh hình thức thi nâng ngạch truyền thống. Đây được xem là một bước đột phá trong tư duy quản lý, chuyển từ "trọng bằng cấp, thi cử" sang "trọng năng lực và cống hiến thực tế".

Chi tiết 2 trường hợp được xét nâng ngạch không qua thi tuyển

Dựa trên tinh thần của Luật mới, dự thảo Nghị định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức (dự kiến thay thế Nghị định 24/2010/NĐ-CP) đã cụ thể hóa 02 trường hợp công chức được "đặc cách" xét nâng ngạch nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện:

• Trường hợp 1: Công chức có thành tích xuất sắc trong hoạt động công vụ trong thời gian giữ ngạch hiện giữ và được cấp có thẩm quyền công nhận.
• Trường hợp 2: Công chức được bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý gắn với yêu cầu của vị trí việc làm.

Việc bổ sung trường hợp thứ hai đặc biệt có ý nghĩa đối với những cán bộ lãnh đạo, giúp họ tập trung tối đa vào công tác quản lý mà vẫn đảm bảo quyền lợi về ngạch bậc tương xứng với vị trí đang đảm nhiệm.

Điều kiện về thành tích xuất sắc: Huân chương và Danh hiệu thi đua

Không phải cứ có bằng khen là được xét nâng ngạch. Dự thảo quy định rất rõ ràng về "ngưỡng" thành tích để đảm bảo tính công bằng và chất lượng đội ngũ:

Đối với xét nâng ngạch lên Chuyên viên chính hoặc tương đương trở lên:

Công chức cần đạt được một trong các hình thức khen thưởng cao quý sau:

• Được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba trở lên.
• Đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc.

Đối với xét nâng ngạch từ Nhân viên lên Cán sự hoặc từ Cán sự lên Chuyên viên:

Yêu cầu có phần "nhẹ" hơn nhưng vẫn đảm bảo tính điển hình:

• Đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp bộ, ban, ngành, tỉnh, đoàn thể Trung ương trở lên.

"Thành tích xuất sắc trong hoạt động công vụ là thước đo chính xác nhất cho năng lực của công chức. Việc cụ thể hóa các danh hiệu này giúp quy trình xét tuyển trở nên minh bạch, tránh tình trạng nể nang, né tránh."

Quy trình mới: Ưu tiên xét trước, thi sau

Một điểm cực kỳ mới trong dự thảo Nghị định là thứ tự thực hiện việc nâng ngạch. Thay vì tổ chức thi đại trà như trước, các cơ quan sẽ tiến hành rà soát và thực hiện xét nâng ngạch trước.

Cụ thể, Hội đồng nâng ngạch sẽ kiểm tra hồ sơ, tiêu chuẩn của những người thuộc diện xét. Chỉ sau khi đã hoàn tất việc xét nâng ngạch mà vẫn còn chỉ tiêu, cơ quan mới tổ chức thi nâng ngạch cho các đối tượng còn lại. Quy trình này không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí tổ chức thi cử mà còn tạo tâm lý phấn khởi, khích lệ công chức nỗ lực lập thành tích để được xét nâng ngạch.

Lời khuyên cho công chức trước thềm quy định mới

Dù đến ngày 01/7/2020 quy định mới mới chính thức áp dụng, nhưng ngay từ bây giờ (tháng 02/2020), các công chức cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng:

1. Rà soát văn bằng, chứng chỉ: Dù được xét nâng ngạch, bạn vẫn phải đảm bảo các tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng theo quy định của ngạch dự định xét.
2. Nỗ lực trong công tác: Đây là thời điểm vàng để phấn đấu đạt các danh hiệu thi đua, khen thưởng nhằm đón đầu chính sách "xét nâng ngạch" sắp tới.
3. Cập nhật thông tin: Thường xuyên theo dõi các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Cán bộ, công chức sửa đổi 2019 để không bỏ lỡ quyền lợi của mình.

Việc thay đổi phương thức nâng ngạch từ "chỉ thi" sang "thi kết hợp với xét" là một minh chứng cho nỗ lực cải cách hành chính của Nhà nước, hướng tới một đội ngũ công chức chuyên nghiệp, năng động và tận tâm.