Trong nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP. Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng, thiết lập các quy tắc ứng xử và quy trình tố tụng đặc biệt dành riêng cho các vụ án xâm hại tình dục người dưới 18 tuổi, chính thức có hiệu lực từ ngày 05/11/2019.

Lá chắn bảo vệ bí mật đời tư cho nạn nhân nhỏ tuổi

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Điều 7 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP chính là quy định nghiêm ngặt về việc bảo mật thông tin. Theo đó, Tòa án không được công khai bản án, quyết định liên quan đến các vụ án xâm hại tình dục người dưới 18 tuổi trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án.

Quy định này xuất phát từ thực tế rằng, việc công khai các chi tiết nhạy cảm trong bản án có thể gây ra những tổn thương tâm lý kéo dài, khiến nạn nhân bị kỳ thị và gặp khó khăn trong việc tái hòa nhập cộng đồng. Việc giữ kín thông tin bản án chính là cách pháp luật bảo vệ tương lai và danh dự cho các em một cách bền vững nhất.

Mô hình phòng xử án thân thiện: Giảm bớt áp lực tâm lý

Thay vì không gian phòng xử án truyền thống đầy uy nghiêm và có phần lạnh lẽo, khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP yêu cầu các vụ án này phải được xét xử tại Phòng xét xử thân thiện. Tại đây, các yếu tố về trang thiết bị, cách bố trí chỗ ngồi đều được tính toán để giảm thiểu tối đa sự sợ hãi cho trẻ.

Đặc biệt, Thẩm phán khi tham gia xét xử sẽ mặc trang phục làm việc hành chính, không mặc áo choàng. Sự thay đổi nhỏ này mang ý nghĩa lớn trong việc xóa bỏ khoảng cách, giúp trẻ em cảm thấy đang được lắng nghe và bảo vệ bởi những người gần gũi, thay vì bị phán xét bởi một cơ quan quyền lực xa lạ.

Những điều cấm kỵ trong quá trình xét hỏi

Để tránh tình trạng "tổn thương lần thứ hai", Nghị quyết quy định danh sách các hành vi Tòa án tuyệt đối không được thực hiện đối với bị hại là người dưới 18 tuổi:

• Không yêu cầu tường thuật chi tiết: Tránh việc bắt các em phải nhớ lại và kể lại quá trình phạm tội một cách tỉ mỉ, gây đau đớn về tinh thần.
• Cấm đối chất trực tiếp: Tuyệt đối không để bị hại phải đối mặt trực tiếp với kẻ phạm tội tại phiên tòa.
• Không sử dụng câu hỏi công kích: Nghiêm cấm các câu hỏi mang tính đe dọa, gây xấu hổ hoặc xúc phạm đến nhân phẩm của bị hại.
• Sử dụng sơ đồ mô hình: Thay vì chỉ trực tiếp vào cơ thể, bị hại sẽ sử dụng sơ đồ hoặc mô hình cơ thể có đánh số để xác định vị trí bị xâm hại.

"Khi xét xử vụ án xâm hại tình dục người dưới 18 tuổi, Tòa án không được: ... g) Công khai bản án, quyết định của Tòa án liên quan đến vụ án trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án." (Trích điểm g khoản 4 Điều 7 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP)

Lời kết

Việc ban hành Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP vào thời điểm cuối năm 2019 là một minh chứng cho sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước đối với công tác bảo vệ trẻ em. Những quy định về xét xử kín, không công khai bản án và xây dựng môi trường tố tụng thân thiện không chỉ đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật mà còn thể hiện sâu sắc tính nhân văn, giúp các nạn nhân nhỏ tuổi sớm vượt qua mặc cảm để hướng tới một tương lai tươi sáng hơn.

Hệ thống Pháp luật