Một trong những vướng mắc lớn nhất trong công tác giải quyết chính sách tri ân những người có công với cách mạng suốt nhiều năm qua chính là bài toán thất lạc, hư hỏng hoặc thiếu hụt giấy tờ, hồ sơ gốc. Do bối cảnh chiến tranh khốc liệt, thời gian lùi xa và sự thay đổi của bộ máy quản lý qua các thời kỳ, không ít trường hợp cá nhân có cống hiến, hy sinh thực sự nhưng lại gặp rất nhiều trở ngại khi lập hồ sơ đề nghị công nhận.

Nhằm khắc phục triệt để bất cập này, bảo đảm không bỏ sót những người có đóng góp to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, pháp luật đã bổ sung cơ chế đặc thù cho phép xem xét, công nhận người có công ngay cả khi còn thiếu hồ sơ giấy tờ.

Quy Định Mới Về Việc Xét Công Nhận Người Có Công Khi Thiếu Hồ Sơ

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 48 Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng 2020 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng):

Chính phủ quyết định công nhận hoặc giao cơ quan, người có thẩm quyền công nhận người có công với cách mạng quy định tại khoản 2 Điều 3 của Pháp lệnh trong trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có căn cứ thực tiễn và lịch sử rõ ràng hoặc trong trường hợp đặc biệt khác.

Theo lộ trình lập pháp, quy định mang tính đột phá này chính thức phát huy hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027. Việc mở ra cơ chế xét duyệt dựa trên căn cứ thực tiễn và lịch sử sẽ giải quyết được hàng ngàn tồn đọng kéo dài, mang lại niềm an ủi và sự công bằng cho gia đình các thương binh, liệt sĩ và người có công.

Nhóm Đối Tượng Nào Được Áp Dụng Cơ Chế Đặc Thù Này?

Các đối tượng thuộc diện được xem xét công nhận theo cơ chế đặc thù khi còn thiếu hồ sơ bao gồm toàn bộ các nhóm người có công được nêu tại khoản 2 Điều 3 Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng 2020, cụ thể như sau:

• Người hoạt động cách mạng: Người hoạt động cách mạng trước ngày 01/01/1945 hoặc từ ngày 01/01/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945;
• Liệt sĩ và gia đình liệt sĩ: Liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ;
• Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến;
• Thương binh và người hưởng chính sách như thương binh: Thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học;
• Người hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày: Người hoạt động cách mạng, kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế bị địch bắt tù, đày;
• Các nhóm đối tượng khác: Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế; người có công giúp đỡ cách mạng.

Điều Kiện Và Thẩm Quyền Xét Công Nhận Khi Thiếu Hồ Sơ

Mặc dù mở rộng cơ chế thụ lý, pháp luật cũng quy định rất chặt chẽ nhằm tránh tình trạng gian lận hay lợi dụng chính sách. Việc thiếu hồ sơ không đồng nghĩa với việc đương nhiên được xét duyệt công nhận, mà bắt buộc phải đáp ứng đồng thời các tiêu chí sau:

1. Có căn cứ thực tiễn và lịch sử rõ ràng: Phải có xác minh từ lịch sử đảng bộ địa phương, nhân chứng lịch sử uy tín, tài liệu lưu trữ của đơn vị chiến đấu hoặc các chứng cứ khách quan xác thực phản ánh đúng quá trình cống hiến;
2. Thuộc trường hợp đặc biệt: Do Chính phủ xem xét, đánh giá toàn diện;
3. Thẩm quyền quyết định: do Chính phủ trực tiếp quyết định công nhận hoặc giao cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện việc công nhận theo trình tự nghiêm ngặt.

Căn cứ theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 48 Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng 2020, Chính phủ sẽ ban hành quy định chi tiết về thủ tục, quy trình xác minh và thành phần hồ sơ cụ thể đối với các trường hợp này nhằm triển khai đồng bộ từ ngày 01/01/2027.