Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, nhu cầu thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến ngày càng trở nên cấp thiết. Câu hỏi "Có thực hiện công chứng online được không?" không chỉ là thắc mắc của cá nhân mà còn là mong mỏi của nhiều doanh nghiệp. Với sự ra đời của Luật Công chứng 2024, cánh cửa cho công chứng điện tử đã chính thức được mở ra.

1. Thực trạng công chứng online theo quy định hiện hành

Tính đến thời điểm hiện tại, theo quy định tại Luật Công chứng 2014, việc công chứng hợp đồng, giao dịch vẫn yêu cầu sự hiện diện trực tiếp. Cụ thể, khoản 1 Điều 48 Luật Công chứng 2014 quy định rõ:

"Người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người phiên dịch phải ký vào hợp đồng, giao dịch trước mặt công chứng viên."

Quy định này nhằm đảm bảo công chứng viên có thể trực tiếp xác định năng lực hành vi dân sự, tính tự nguyện và sáng suốt của các bên. Do đó, mô hình công chứng online hoàn toàn (từ khâu ký kết đến trả kết quả) vẫn chưa thể thực hiện rộng rãi dưới thời điểm Luật 2014 còn hiệu lực, trừ một số trường hợp đặc biệt đối với tổ chức tín dụng đã đăng ký mẫu chữ ký.

2. Bước ngoặt lịch sử: Công chứng điện tử tại Luật Công chứng 2024

Một tin vui cho người dân và doanh nghiệp là Luật Công chứng 2024 đã chính thức luật hóa khái niệm công chứng điện tử. Đây là một bước tiến đột phá, cho phép thực hiện việc công chứng mà không nhất thiết phải có mặt trực tiếp tại văn phòng công chứng trong một số trường hợp nhất định.

Công chứng điện tử là gì?

Công chứng điện tử là việc công chứng viên thực hiện việc xác nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch bằng phương tiện điện tử. Thay vì ký tay trên giấy, các bên sẽ sử dụng chữ ký số và quy trình xác thực sinh trắc học để hoàn tất hồ sơ.

Lộ trình và phạm vi áp dụng

Theo lộ trình, Chính phủ sẽ quy định chi tiết các loại giao dịch được phép công chứng điện tử. Thông thường, các giao dịch đơn giản, ít rủi ro sẽ được ưu tiên triển khai trước. Điều này giúp giảm thiểu áp lực cho các tổ chức hành nghề công chứng và tạo thuận lợi tối đa cho người dân ở xa hoặc đang ở nước ngoài.

3. Phân biệt công chứng online và chứng thực bản sao điện tử

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này. Trong khi công chứng điện tử đang trong quá trình triển khai theo luật mới, thì việc chứng thực bản sao điện tử từ bản chính đã được thực hiện từ năm 2020 theo Nghị định 45/2020/NĐ-CP.

Hiện nay, bạn hoàn toàn có thể ngồi tại nhà để thực hiện các bước sau trên Cổng dịch vụ công quốc gia:

• Đăng ký lịch hẹn chứng thực trực tuyến.
• Nhận kết quả bản sao điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản chính giấy.
• Sử dụng bản sao điện tử này để thực hiện các thủ tục hành chính khác mà không cần nộp bản giấy.

Lời khuyên pháp lý

Dù công nghệ đang dần thay thế các phương thức truyền thống, người dân cần lưu ý lựa chọn các tổ chức hành nghề công chứng uy tín và đảm bảo an toàn thông tin khi thực hiện các giao dịch trên môi trường mạng. Hãy luôn kiểm tra kỹ tính pháp lý của chữ ký số và các nền tảng giao dịch để tránh rủi ro bị giả mạo.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn có cái nhìn rõ nét hơn về lộ trình công chứng online tại Việt Nam. Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Công chứng 2024 ngay khi có thông tin mới nhất.