Trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, giống cây trồng được coi là "chìa khóa" quyết định năng suất và chất lượng nông sản. Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn tồn tại tình trạng buôn bán các loại giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc, gây thiệt hại lớn cho người nông dân. Để siết chặt quản lý, Chính phủ đã ban hành các quy định xử phạt nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này.

Khung hình phạt nghiêm khắc đối với hành vi buôn bán giống cây trồng

Theo quy định tại Nghị định 31/2023/NĐ-CP, cá nhân có hành vi vi phạm về buôn bán giống cây trồng có thể đối mặt với mức phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Đặc biệt, đối với tổ chức vi phạm, mức phạt tiền sẽ gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân, tương đương tối đa lên đến 100 triệu đồng.

Các lỗi vi phạm phổ biến và mức phạt tương ứng

Căn cứ vào Điều 11 Nghị định 31/2023/NĐ-CP, các mức phạt cụ thể được áp dụng cho từng nhóm hành vi như sau:

1. Vi phạm về công bố thông tin và thông báo kinh doanh

Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với cá nhân thực hiện các hành vi:

• Buôn bán giống cây trồng không thuộc loài cây trồng chính nhưng không có thông tin tự công bố lưu hành hợp lệ.
• Không thông báo cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về địa chỉ giao dịch, tên tổ chức, cá nhân hoặc người đại diện hợp pháp.

2. Vi phạm về hồ sơ truy xuất nguồn gốc và chất lượng

Đối với các loại giống cây trồng thông thường (trừ cây công nghiệp và cây ăn quả lâu năm), hành vi không có hồ sơ bảo đảm truy xuất nguồn gốc sẽ bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Riêng với giống cây công nghiệp và cây ăn quả lâu năm, mức phạt được tính dựa trên số lượng cây giống trong lô hàng:

• Dưới 100 cây: Phạt từ 3.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng.
• Từ 100 đến dưới 200 cây: Phạt từ 4.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
• Từ 500 cây trở lên: Phạt tối đa đến 10.000.000 đồng.

3. Buôn bán giống cây trồng chính chưa được cấp phép

Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng nhất. Nếu buôn bán giống cây trồng thuộc loài cây trồng chính mà chưa có Quyết định công nhận lưu hành hoặc công nhận giống mới, mức phạt có thể lên tới 50.000.000 đồng đối với cá nhân nếu giá trị lô giống từ 200 triệu đồng trở lên hoặc thu lợi bất hợp pháp từ 100 triệu đồng trở lên.

"Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với lượng giống buôn bán có giá trị từ 200.000.000 đồng trở lên hoặc thu lợi bất hợp pháp từ 100.000.000 đồng trở lên khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có một trong các quyết định không khởi tố vụ án hình sự..."

Hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả

Bên cạnh việc phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng từ 03 đến 06 tháng.

Về biện pháp khắc phục hậu quả, pháp luật quy định rõ:

• Buộc tiêu hủy giống cây trồng đối với hành vi buôn bán giống chưa được công nhận lưu hành.
• Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
• Buộc chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc tiêu hủy đối với giống cây trồng hết hạn sử dụng.

Việc nắm rõ các quy định tại Nghị định 31/2023/NĐ-CP không chỉ giúp các cơ sở kinh doanh tránh được những rủi ro pháp lý đáng tiếc mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người nông dân và sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Việt Nam.