Nhằm nâng cao chất lượng xét xử và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ có chức danh tư pháp, ngày 19/06/2017, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã chính thức ký ban hành Quyết định 120/QĐ-TANDTC ban hành Quy định xử lý trách nhiệm người giữ chức danh tư pháp trong Tòa án nhân dân. Văn bản này được kỳ vọng sẽ là "thanh bảo kiếm" giúp thanh lọc bộ máy, hạn chế tối đa những sai sót gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Xử oan người vô tội: Thẩm phán sẽ bị điều chuyển công tác ngay lập tức

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của quy định mới này chính là việc siết chặt trách nhiệm đối với các trường hợp xử oan sai. Cụ thể, theo quy định tại Quyết định 120/QĐ-TANDTC, nếu một Thẩm phán ra bản án tuyên bị cáo có tội, nhưng sau đó có bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án có thẩm quyền tuyên bị cáo đó không có tội, hoặc hủy bản án để điều tra lại mà sau đó vụ án bị đình chỉ vì không có sự việc phạm tội, Thẩm phán đó sẽ phải chịu trách nhiệm cá nhân rất nặng nề.

Hình thức xử lý cụ thể là bố trí làm công việc khác và không xem xét đề nghị bổ nhiệm lại khi kết thúc nhiệm kỳ. Đây được xem là biện pháp mạnh tay nhằm đảm bảo mỗi phán quyết đưa ra phải dựa trên sự thượng tôn pháp luật và chứng cứ khách quan, tránh tình trạng làm oan người vô tội vốn gây bức xúc trong dư luận thời gian qua.

Mở rộng phạm vi xử lý đối với các sai phạm về án treo và bồi thường thiệt hại

Không chỉ dừng lại ở việc xử oan, quy định mới còn mở rộng phạm vi xử lý đối với các trường hợp Thẩm phán thiếu trách nhiệm hoặc áp dụng pháp luật không chính xác. Cụ thể, hình thức điều chuyển công tác cũng sẽ được áp dụng đối với:

• Thẩm phán ra bản án, quyết định không đúng pháp luật, gây thiệt hại cho cơ quan, tổ chức, cá nhân dẫn đến việc Tòa án phải thực hiện bồi thường theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
• Trong một năm công tác, Thẩm phán áp dụng hình phạt tù cho hưởng án treo, hình phạt cảnh cáo, phạt tiền hoặc cải tạo không giam giữ không đúng quy định đối với ít nhất 01 bị cáo phạm tội tham nhũng hoặc các tội danh khác nhưng gây dư luận xấu trong xã hội.

Xử lý nghiêm tình trạng chậm trễ và sai sót trong công bố bản án

Bên cạnh các hình thức kỷ luật nặng như điều chuyển công tác, Quyết định 120/QĐ-TANDTC cũng nêu rõ các hành vi sẽ bị xử lý bằng hình thức kiểm điểm trước cơ quan, đơn vị. Điều này nhằm chấn chỉnh tác phong làm việc và đảm bảo tính kịp thời, minh bạch trong hoạt động tố tụng:

• Xử lý đơn khởi kiện để quá thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày hết thời hạn theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 hoặc Luật Tố tụng hành chính 2015.
• Xử lý đơn yêu cầu giải quyết vụ, việc dân sự để quá thời hạn 07 ngày làm việc theo quy định.
• Ra bản án, quyết định sau khi được công bố trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án bị phát hiện có nhiều sai sót, gây dư luận xấu, ảnh hưởng đến uy tín của Tòa án nhân dân.

Quy định mới này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2017. Đây được coi là một bước tiến quan trọng trong tiến trình cải cách tư pháp tại Việt Nam, giúp nâng cao vị thế của Tòa án và củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý.