Hoạt động kiểm toán nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của nền tài chính quốc gia. Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và nâng cao chất lượng chuyên môn, Tổng Kiểm toán Nhà nước đã ban hành quy trình mới với những quy định chặt chẽ hơn.

Khung pháp lý mới cho hoạt động kiểm toán từ năm 2025

Vừa qua, Tổng Kiểm toán Nhà nước đã ký ban hành Quyết định 10/2025/QĐ-KTNN quy định về Quy trình kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 17/4/2025, thay thế cho các quy định trước đây nhằm tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất và hiện đại.

Quy trình này được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc của Luật Kiểm toán nhà nước 2015 và Hệ thống Chuẩn mực Kiểm toán Nhà nước (CMKTNN). Việc cập nhật quy trình không chỉ đơn thuần là thay đổi thủ tục hành chính mà còn là bước tiến trong việc chuẩn hóa đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng của kiểm toán viên.

Chi tiết 4 bước trong quy trình kiểm toán chuẩn mực

Theo quy định mới, một cuộc kiểm toán sẽ được triển khai xuyên suốt qua 4 giai đoạn chính, đảm bảo không bỏ sót bất kỳ sai sót tài chính nào:

1. Chuẩn bị kiểm toán - Nền móng của sự minh bạch

Đây là giai đoạn khảo sát, thu thập thông tin về đơn vị được kiểm toán. Việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ và xác định rủi ro kiểm toán ở bước này sẽ quyết định sự thành bại của cả cuộc kiểm toán.

2. Thực hiện kiểm toán - Giai đoạn thực thi cốt lõi

Các kiểm toán viên sẽ trực tiếp làm việc tại đơn vị, sử dụng các phương pháp nghiệp vụ để thu thập bằng chứng kiểm toán. Đây là lúc các con số "biết nói" và mọi sai phạm (nếu có) sẽ được làm rõ.

3. Lập và gửi báo cáo kiểm toán - Kết luận công tâm

Dựa trên các bằng chứng đã thu thập, đoàn kiểm toán sẽ tổng hợp và đưa ra ý kiến đánh giá. Báo cáo kiểm toán phải đảm bảo tính khách quan, trung thực và phản ánh đúng thực trạng tài chính của đơn vị.

4. Theo dõi và kiểm tra việc thực hiện kiến nghị

Điểm đặc biệt của quy trình là không dừng lại ở việc ra báo cáo. Kiểm toán Nhà nước sẽ tiếp tục giám sát việc đơn vị thực hiện các kết luận và kiến nghị, đảm bảo các sai phạm được khắc phục triệt để.

Quy trình kiểm toán quy định trình tự, thủ tục tiến hành các công việc của cuộc kiểm toán do Kiểm toán Nhà nước thực hiện, nhằm bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức, thực hiện và quản lý hoạt động kiểm toán.

Đối tượng áp dụng và mục tiêu hướng tới

Quy trình mới này không chỉ áp dụng cho các đơn vị trực thuộc Kiểm toán Nhà nước mà còn mở rộng đến các tổ chức, cá nhân được ủy thác hoặc thuê thực hiện kiểm toán. Điều này giúp tạo ra một môi trường kiểm soát chặt chẽ, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ lọt đối tượng.

Mục tiêu cao nhất của Quyết định 10/2025/QĐ-KTNN là tạo cơ sở pháp lý vững chắc để đánh giá chất lượng cuộc kiểm toán và đạo đức nghề nghiệp của kiểm toán viên. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để xây dựng hệ thống mẫu biểu hồ sơ kiểm toán điện tử trong thời đại chuyển đổi số.

Lời khuyên pháp lý: Các đơn vị thuộc đối tượng kiểm toán cần chủ động rà soát hệ thống sổ sách, chứng từ và nắm vững quy trình 4 bước nêu trên để phối hợp hiệu quả với đoàn kiểm toán, tránh những sai sót đáng tiếc do thiếu hiểu biết về trình tự thủ tục mới.