Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, việc củng cố "tấm khiên" an ninh kinh tế thông qua hệ thống dự trữ quốc gia trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Ngày 11/12/2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Dự trữ quốc gia 2025 số 145/2025/QH15. Đây không chỉ là một văn bản thay thế thuần túy mà còn là bước ngoặt lớn trong tư duy quản trị nguồn lực chiến lược của Việt Nam.

Tầm nhìn mới về Dự trữ chiến lược quốc gia

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của Luật mới chính là việc luật hóa khái niệm "Dự trữ chiến lược". Khác với cách tiếp cận truyền thống chủ yếu tập trung vào cứu trợ thiên tai, Luật Dự trữ quốc gia 2025 mở rộng phạm vi sang việc bảo đảm tự chủ chiến lược quốc gia và điều tiết thị trường trước các cú sốc toàn cầu. Nhà nước ưu tiên đầu tư vào nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý kho bãi, giúp việc điều phối hàng hóa trở nên linh hoạt và chính xác hơn.

Tiêu chí xác định hàng dự trữ quốc gia theo quy định mới

Việc lựa chọn mặt hàng nào để đưa vào danh mục dự trữ không còn mang tính cảm tính mà được định hình bởi các tiêu chí khắt khe. Theo quy định tại Điều 7 Luật Dự trữ quốc gia 2025, hàng hóa dự trữ phải đáp ứng các yêu cầu về tính thiết yếu, đặc chủng và khả năng ứng phó đột xuất.

Cụ thể, nội dung điều luật quy định như sau:

Điều 7. Hàng dự trữ quốc gia, hàng dự trữ chiến lược
1. Hàng dự trữ quốc gia đáp ứng một trong các tiêu chí sau đây:
a) Ứng phó kịp thời trong tình huống đột xuất, cấp bách; thiết yếu, có tần suất sử dụng nhiều; bảo đảm an sinh xã hội phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số;
b) Đặc chủng, không thể thay thế;
c) Bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại.
2. Hàng dự trữ chiến lược đáp ứng một trong các tiêu chí sau đây: a) Hàng dự trữ quốc gia; b) Bảo đảm yêu cầu về chiến lược an ninh kinh tế, an ninh tài chính, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an sinh xã hội; c) Phục vụ chiến lược về quốc phòng, an ninh, đối ngoại; d) Phục vụ nhu cầu thiết yếu về kinh tế - xã hội...

Lộ trình thực thi và những tác động đến an ninh kinh tế

Luật Dự trữ quốc gia 2025 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2026. Riêng các quy định đặc thù về dự trữ chiến lược sẽ bắt đầu vận hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2027. Khoảng thời gian chuyển tiếp này là cần thiết để các Bộ, ngành và địa phương rà soát, sắp xếp lại hệ thống kho bãi và danh mục hàng hóa phù hợp với thực tiễn mới.

Việc thực thi Luật này được kỳ vọng sẽ tạo ra cơ chế tài chính minh bạch hơn thông qua Luật Ngân sách nhà nước, đồng thời tăng cường vai trò đầu mối của Bộ Tài chính trong việc giúp Chính phủ quản lý thống nhất nguồn lực dự trữ. Điều này giúp Việt Nam không chỉ chủ động trong cứu đói, giảm nghèo mà còn đủ sức mạnh tài chính để can thiệp thị trường khi có biến động lớn về năng lượng hay lương thực.

Kết luận

Luật Dự trữ quốc gia 2025 không chỉ là một văn bản pháp lý khô khan mà là lời khẳng định về sự chủ động của Việt Nam trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc. Việc nắm vững các quy định mới sẽ giúp các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp liên quan có sự chuẩn bị tốt nhất cho lộ trình thực thi sắp tới.