Trong lộ trình cải cách hành chính và xã hội hóa các dịch vụ công, việc chuyển đổi các Phòng công chứng (đơn vị sự nghiệp công lập) sang mô hình Văn phòng công chứng (tổ chức xã hội hóa) là một bước đi tất yếu. Tuy nhiên, đây không chỉ đơn thuần là thay đổi tên gọi mà là một quá trình tái cấu trúc toàn diện về nhân sự, tài sản và trách nhiệm pháp lý.

Căn cứ pháp lý mới nhất từ năm 2025

Theo quy định tại Điều 9 Nghị định 104/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025), Sở Tư pháp được giao vai trò chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan và Hội công chứng viên địa phương để xây dựng Đề án chuyển đổi, trình UBND cấp tỉnh phê duyệt.

Một điểm đáng chú ý là quá trình này phải đảm bảo tính dân chủ và minh bạch. Pháp luật yêu cầu phải lấy ý kiến trực tiếp của đội ngũ công chứng viên, viên chức và người lao động đang làm việc tại đơn vị. Điều này nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng của những người chịu tác động trực tiếp từ việc thay đổi mô hình hoạt động.

7 nội dung "xương sống" của Đề án chuyển đổi

Để một Đề án được phê duyệt, Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định rõ 7 nội dung bắt buộc phải thể hiện chi tiết:

• Sự cần thiết và đánh giá thực trạng: Phải chứng minh được lý do vì sao cần chuyển đổi và kết quả hoạt động trong 03 năm gần nhất (doanh thu, số lượng hồ sơ, đóng góp ngân sách).
• Phương thức chuyển đổi: Đây là nội dung quan trọng nhất. Đề án phải làm rõ quyền nhận chuyển đổi sẽ được giao cho các công chứng viên hiện tại của Phòng hay sẽ thực hiện thông qua hình thức đấu giá công khai.
• Giải quyết chế độ chính sách: Phương án xử lý đối với viên chức, người lao động khi chuyển từ môi trường công sang tư, cũng như việc xử lý tài sản công và các quỹ tài chính hiện có.

Quy trình phê duyệt nghiêm ngặt

Sau khi hoàn thiện, Đề án sẽ được gửi đến UBND cấp tỉnh. Trong thời hạn 30 ngày, cơ quan này phải ra quyết định phê duyệt hoặc từ chối bằng văn bản. Nếu được thông qua, Sở Tư pháp sẽ tiếp tục giám sát quá trình thực hiện để đảm bảo không làm gián đoạn các dịch vụ công chứng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 104/2025/NĐ-CP sẽ giúp các địa phương và các tổ chức hành nghề công chứng chủ động hơn trong lộ trình chuyển đổi, góp phần xây dựng một hệ thống bổ trợ tư pháp chuyên nghiệp và hiện đại.