Kể từ ngày 01/7/2019, khi Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 chính thức có hiệu lực thi hành, công tác kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức đã bước sang một giai đoạn mới đầy nghiêm khắc. Một trong những điểm nóng được dư luận đặc biệt quan tâm chính là chế tài xử lý đối với hành vi kê khai tài sản không trung thực.

Bước ngoặt mới trong kiểm soát tài sản từ năm 2019

Điểm mới đáng chú ý nhất là việc mở rộng đối tượng có nghĩa vụ kê khai. Không còn gói gọn trong một số nhóm vị trí nhất định, giờ đây tất cả cán bộ, công chức, sĩ quan quân đội, công an đều phải thực hiện nghĩa vụ này. Mục tiêu tối thượng là minh bạch hóa tài sản, thu nhập để phòng ngừa tham nhũng một cách triệt để.

Người có nghĩa vụ kê khai không chỉ phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của tài sản bản thân mà còn phải kê khai cả tài sản của vợ hoặc chồng, con chưa thành niên. Mọi biến động về tài sản, nguồn gốc hình thành đều phải được giải trình một cách rõ ràng, mạch lạc.

Danh mục tài sản "nóng" bắt buộc phải công khai

Theo quy định tại Điều 35 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018, các loại tài sản, thu nhập phải kê khai bao gồm:

1. Quyền sử dụng đất, nhà ở, công trình xây dựng và tài sản khác gắn liền với đất, nhà ở, công trình xây dựng;
2. Kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá và động sản khác mà mỗi tài sản có giá trị từ 50.000.000 đồng trở lên;
3. Tài sản, tài khoản ở nước ngoài;
4. Tổng thu nhập giữa 02 lần kê khai.

Việc quy định ngưỡng 50 triệu đồng đối với các động sản khác cho thấy sự chi tiết và quyết tâm của Nhà nước trong việc giám sát những tài sản có giá trị lớn, dễ bị che giấu.

Chế tài nghiêm khắc: Không chỉ là nhắc nhở

Nhiều công chức vẫn còn tâm lý chủ quan, cho rằng việc kê khai chỉ là thủ tục hành chính và nếu có sai sót cũng chỉ bị nhắc nhở. Tuy nhiên, Điều 51 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 đã quy định rất rõ các hình thức xử lý kỷ luật tùy theo đối tượng và mức độ vi phạm:

• Đối với người ứng cử đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân: Sẽ bị xóa tên khỏi danh sách ứng cử ngay lập tức nếu phát hiện kê khai không trung thực.
• Đối với người dự kiến được bổ nhiệm, phê chuẩn: Sẽ không được bổ nhiệm hoặc phê chuẩn vào chức vụ dự kiến.
• Đối với cán bộ, công chức khác: Tùy vào tính chất, mức độ mà có thể bị kỷ luật bằng các hình thức: Cảnh cáo, hạ bậc lương, giáng chức, cách chức, buộc thôi việc hoặc bãi nhiệm.

Như vậy, hình thức buộc thôi việc hoàn toàn có thể được áp dụng nếu cơ quan có thẩm quyền xác định hành vi kê khai không trung thực là nghiêm trọng, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín của bộ máy Nhà nước.

Những trường hợp đặc biệt được xem xét

Pháp luật cũng thể hiện tính nhân văn khi quy định tại khoản 4 Điều 51 rằng: Trường hợp người vi phạm chủ động xin thôi làm nhiệm vụ, từ chức hoặc miễn nhiệm thì có thể được xem xét không kỷ luật. Đây là cơ hội để những người có sai phạm tự nhận thức và rút lui trong danh dự.

Tóm lại, trong bối cảnh đẩy mạnh phòng chống tham nhũng như hiện nay (tháng 8/2019), sự trung thực trong kê khai tài sản không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là thước đo đạo đức của người cán bộ, công chức. Đừng để những sai lầm trong việc kê khai dẫn đến kết cục đáng tiếc là mất đi sự nghiệp đã dày công gây dựng.