Trong kỷ nguyên kinh tế số, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (Startup) đóng vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng. Tuy nhiên, để biến những ý tưởng đột phá thành hiện thực, nguồn vốn luôn là bài toán hóc búa. Đây chính là lúc khái niệm "đầu tư mạo hiểm" xuất hiện như một cứu cánh, nhưng cũng đầy rẫy những quy định pháp lý cần lưu tâm.

Chuyên gia tài chính thảo luận về chiến lược đầu tư mạo hiểm (ảnh minh họa)

1. Đầu tư mạo hiểm là gì dưới góc nhìn pháp lý?

Nhiều người thường lầm tưởng đầu tư mạo hiểm chỉ đơn thuần là việc rót vốn vào các dự án rủi ro cao. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 264/2025/NĐ-CP, hoạt động này được định nghĩa rất cụ thể:

"Đầu tư mạo hiểm là hoạt động đầu tư thông qua việc góp vốn thành lập, mua cổ phần, phần vốn góp tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoặc thành lập, góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo."

Như vậy, bản chất của đầu tư mạo hiểm không chỉ là hỗ trợ tài chính mà còn là sự đồng hành, chia sẻ rủi ro và lợi nhuận giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp khởi nghiệp.

2. Hệ thống các Quỹ đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam

Hiện nay, khung pháp lý Việt Nam phân định rõ ràng hai loại hình quỹ chính nhằm tối ưu hóa nguồn lực từ Trung ương đến địa phương. Theo Điều 6 Nghị định 264/2025/NĐ-CP, địa vị pháp lý của các quỹ này được quy định như sau:

• Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia: Hoạt động theo mô hình công ty TNHH hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020.
• Quỹ đầu tư mạo hiểm của địa phương: Được thành lập dưới hình thức doanh nghiệp, đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với đặc thù kinh tế của từng tỉnh, thành phố.

Cả hai loại quỹ đều có tư cách pháp nhân, con dấu riêng và được phép mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước hoặc các ngân hàng thương mại, tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch tài chính phức tạp.

Biểu đồ tăng trưởng và danh mục đầu tư của các quỹ mạo hiểm (ảnh minh họa)

3. Mục tiêu và sứ mệnh chiến lược

Tại sao Nhà nước lại khuyến khích thành lập các quỹ này? Câu trả lời nằm ở Điều 8 Nghị định 264/2025/NĐ-CP. Các quỹ không chỉ đơn thuần tìm kiếm lợi nhuận mà còn gánh vác những trọng trách lớn hơn:

• Thu hút nguồn lực: Tập trung vốn vào các dự án có tiềm năng tăng trưởng đột phá, giải quyết các thách thức về kinh tế - xã hội và môi trường.
• Thúc đẩy hệ sinh thái: Xây dựng một thị trường đầu tư mạo hiểm minh bạch, chuyên nghiệp tại Việt Nam, giúp các Startup vươn tầm quốc tế.

4. Chức năng và nhiệm vụ cụ thể

Tùy vào cấp độ quản lý, các quỹ sẽ có những nhiệm vụ trọng tâm khác nhau:

Đối với Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia:

• Trực tiếp góp vốn, mua cổ phần tại các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cả trong và ngoài nước.
• Hợp tác cùng các quỹ đầu tư khác để tạo ra những thương vụ quy mô lớn.
• Đóng vai trò "đầu tàu" hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo quốc gia.

Đối với Quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương:

• Tập trung nguồn lực cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong nước, đặc biệt là các dự án tại địa phương.
• Hỗ trợ trực tiếp cho hệ sinh thái khởi nghiệp của tỉnh, thành phố nơi quỹ trú đóng.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 264/2025/NĐ-CP và Luật Doanh nghiệp 2020 sẽ giúp các nhà đầu tư và doanh nghiệp tự tin hơn trong quá trình gọi vốn và vận hành, biến những ý tưởng mạo hiểm thành những thành công rực rỡ.