Hoạt động báo chí luôn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, định hướng dư luận và phản ánh đời sống xã hội. Tuy nhiên, để duy trì hoạt động, các cơ quan báo chí không chỉ cần đảm bảo chất lượng nội dung mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật, đặc biệt là những điều kiện liên quan đến nghĩa vụ với người lao động. Mới đây, Nghị định 237/2026/NĐ-CP, ban hành để hướng dẫn Luật Báo chí 2025, đã đưa ra những quy định hết sức chặt chẽ về việc thu hồi giấy phép hoạt động báo chí, trong đó có những trường hợp liên quan trực tiếp đến việc chậm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và chậm trả lương. Điều này đặt ra một cảnh báo nghiêm khắc cho các cơ quan báo chí về trách nhiệm pháp lý và đạo đức trong quản lý nhân sự.

Khi nào cơ quan báo chí bị 'khai tử' vì không hoạt động hoặc vi phạm điều kiện?

Theo Điều 5 Nghị định 237/2026/NĐ-CP, việc thu hồi giấy phép hoạt động báo chí có thể xảy ra trong nhiều tình huống khác nhau, không chỉ giới hạn ở việc không tổ chức hoạt động hoặc tạm ngừng quá thời hạn. Nghị định này đặc biệt nhấn mạnh đến việc cơ quan báo chí không còn đảm bảo các điều kiện hoạt động trong quá trình vận hành.

1. Không hoạt động hoặc tạm ngừng quá thời hạn

Khoản 1 Điều 5 Nghị định 237/2026/NĐ-CP quy định rõ các mốc thời gian quan trọng:

• Sau 03 tháng đối với báo in và báo chí điện tử, hoặc 09 tháng đối với hoạt động phát thanh, truyền hình và tạp chí in, kể từ ngày giấy phép có hiệu lực mà cơ quan báo chí không được thành lập hoặc không có sản phẩm báo chí.
• Sau 02 tháng đối với giấy phép xuất bản thêm ấn phẩm báo, phụ trương, mở chuyên trang của báo chí điện tử, hoặc 06 tháng đối với giấy phép sản xuất thêm ấn phẩm tạp chí in có hiệu lực mà không có sản phẩm báo chí.
• Trong quá trình hoạt động, cơ quan báo chí tạm ngừng quá 03 tháng (đối với báo chí in, điện tử, ấn phẩm báo in, phụ trương, chuyên trang điện tử) hoặc quá 09 tháng (đối với tạp chí in, phát thanh, truyền hình).

Những quy định này nhằm đảm bảo rằng các giấy phép được cấp phải được sử dụng hiệu quả, tránh tình trạng "giấy phép treo" gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng đến quy hoạch báo chí.

2. Chậm đóng BHXH, chậm trả lương: 'Án tử' cho cơ quan báo chí?

Đây là một trong những điểm mới và đáng chú ý nhất của Nghị định 237/2026/NĐ-CP, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến quyền lợi của người lao động trong ngành báo chí. Khoản 2 Điều 5 quy định cơ quan báo chí sẽ bị thu hồi giấy phép nếu không đảm bảo một trong các điều kiện hoạt động sau:

• Chậm đóng bảo hiểm xã hội: Nếu chậm đóng BHXH cho trên 50% tổng số người lao động trong thời gian quá 12 tháng, kể từ thời điểm có phản ánh của người lao động hoặc thông báo của cơ quan bảo hiểm.
• Chậm thanh toán tiền lương: Nếu chậm thanh toán tiền lương cho trên 50% tổng số người lao động trong thời gian quá 12 tháng, kể từ thời điểm có phản ánh của người lao động.

Quy định này là một bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà báo và người lao động trong các cơ quan báo chí. Nó cũng là lời nhắc nhở mạnh mẽ về trách nhiệm xã hội của các tổ chức truyền thông, không chỉ dừng lại ở việc sản xuất nội dung mà còn ở việc đảm bảo đời sống và phúc lợi cho đội ngũ của mình.

3. Vấn đề nhân sự chủ chốt và các trường hợp khác

Ngoài ra, điểm a khoản 2 Điều 5 cũng nêu rõ, cơ quan báo chí sẽ bị thu hồi giấy phép nếu trong thời hạn 06 tháng, cơ quan chủ quản không lựa chọn được người đủ điều kiện, tiêu chuẩn để bổ nhiệm hoặc giao thực hiện nhiệm vụ người đứng đầu cơ quan báo chí theo quy định. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của vai trò lãnh đạo trong việc duy trì hoạt động hợp pháp và ổn định của một cơ quan báo chí.

Thêm vào đó, khoản 3 Điều 5 cũng quy định việc thu hồi giấy phép nếu cơ quan báo chí bị tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động báo chí có thời hạn và sau 18 tháng khi hoạt động trở lại vẫn tiếp tục vi phạm.

Hậu quả và điều kiện cấp lại giấy phép

Một điểm đáng chú ý khác là khoản 6 Điều 5 Nghị định 237/2026/NĐ-CP quy định rằng khi cơ quan báo chí bị thu hồi giấy phép hoạt động báo chí in, báo chí điện tử, phát thanh hoặc truyền hình thì toàn bộ các giấy phép liên quan khác cũng hết hiệu lực. Điều này có nghĩa là một khi giấy phép chính bị thu hồi, toàn bộ hệ thống hoạt động của cơ quan báo chí đó sẽ bị đình chỉ, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và uy tín.

Về việc cấp lại giấy phép, khoản 7 Điều 5 quy định rằng việc cấp lại phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Luật Báo chí 2025 (đặc biệt là Điều 17 về điều kiện cấp giấy phép và Điều 19 về thu hồi giấy phép) và các điều kiện quy định tại Điều 3, Điều 4 của Nghị định 237/2026/NĐ-CP. Điều 3 quy định về điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí đối với tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, bao gồm thời gian hoạt động, số lượng hội viên, nhân sự, cơ sở vật chất và tài chính. Điều 4 quy định về điều kiện thực hiện thêm loại hình báo chí, xuất bản thêm ấn phẩm báo chí, phụ trương hoặc mở chuyên trang của báo chí điện tử. Những điều kiện này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tuân thủ nghiêm ngặt từ phía cơ quan báo chí.

So sánh với quy định cũ: Sự thay đổi đáng kể

Trước đây, Nghị định 08/2017/NĐ-CP chỉ tập trung vào quy định về lưu chiểu điện tử đối với báo nói, báo hình và báo điện tử, mà không đi sâu vào các điều kiện hoạt động hoặc các trường hợp thu hồi giấy phép của cơ quan báo chí. Sự ra đời của Nghị định 237/2026/NĐ-CP đã lấp đầy khoảng trống này, mang đến một khung pháp lý toàn diện và chặt chẽ hơn, đặc biệt là trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động và đảm bảo sự ổn định, chuyên nghiệp của hoạt động báo chí.

Lời khuyên cho các cơ quan báo chí

Để tránh những rủi ro pháp lý nghiêm trọng, các cơ quan báo chí cần:

• Rà soát và tuân thủ nghiêm ngặt: Thường xuyên kiểm tra và đảm bảo tuân thủ các quy định về BHXH, tiền lương và các điều kiện hoạt động khác theo Nghị định 237/2026/NĐ-CP và Luật Báo chí 2025.
• Quản lý nhân sự hiệu quả: Đảm bảo quy trình bổ nhiệm người đứng đầu cơ quan báo chí được thực hiện đúng thời hạn và đúng quy định.
• Duy trì hoạt động liên tục: Tránh tình trạng không hoạt động hoặc tạm ngừng quá thời hạn cho phép.
• Cập nhật kiến thức pháp luật: Luôn theo dõi và cập nhật các văn bản pháp luật mới nhất liên quan đến hoạt động báo chí để kịp thời điều chỉnh.

Việc nắm vững và tuân thủ các quy định này không chỉ giúp cơ quan báo chí tránh được nguy cơ bị thu hồi giấy phép mà còn góp phần xây dựng một môi trường báo chí lành mạnh, chuyên nghiệp và phát triển bền vững.